Tasarım ve Kompozisyon Boyutunda Ferruh Başağa ve Devrim Erbil'in Eserlerinde Çizgi

Authors : Ahmet İbiş, İbrahim Çoban

Pages : 325-349

Doi:10.5281/zenodo.17169442

View : 57 | Download : 39

Publication Date : 2025-09-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Özet Çizgi, sanatın temel görsel elemanlarından biri olarak görsel anlatımın en eski ve en evrensel öğelerinden biridir denilebilir. İnsanlık tarihinin başlangıcından itibaren mağara resimlerinden günümüze kadar çeşitli sanat akımları içinde kullanılmış ve eserlerin yaratılmasında özgünlük boyutunda yerini almıştır. Çağdaş Türk resim sanatında sanatçıların kendi üslupsal anlayışları çerçevesinde çizgiyi, çeşitli işlevleriyle eserlerine uyarladıkları gözlemlenmiştir. Bu sanatçılar arasında; Zeki Faik İzer, Sabri Berkel, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Adnan Turani, Rauf Tuncer, Ahmet Oran, İbrahim Çoban ve Ahmet Dalkıran gibi isimler sayılabilir. Bilimsel incelemenin sınırlılığı çerçevesinde, çizginin farklı işlevselliğinin eser üzerine yansıması açısından üslup farklılıkları gösteren sanatçılardan iki isim belirlenmiştir. Bu isimler çizgiyi renksel, biçimsel ögelerin sınırlayıcısı ve yüzey planlamasının altyapısı olarak gören Ferruh Başağa ve çizgiyi resimlerinin temel yapı elemanı olarak gören Devrim Erbil’dir Araştırmada, konu neticesinde çağdaş Türk resim sanatının önemli temsilcilerinden Ferruh Başağa ve Devrim Erbil’in ayrı ayrı altı eseri üzerinden çizginin sanat ve kompozisyon oluşturma sürecindeki işlevi incelenmiştir. Sanatçıların eserlerinde çizgiyi, tasarım ve kompozisyon oluşturma sürecinde nasıl kullandıkları üzerinde durulmuş, üslupsal değişimleri ve çizginin kompozisyon içindeki işlevi irdelenmiştir. Ferruh Başağa, geometrik figüratif soyutlama ve soyut kompozisyonlarında çizgiyi yapı kurucu bir eleman olarak değerlendirmekte, yüzey tasarımını planlamak ve algısal vurguyu güçlendirmek amacıyla çizgileri kendine özgü bir metoda dönüştürmektedir. Devrim Erbil ise ağaç, kuşlar, Anadolu kasabaları ve İstanbul temalarını işlerken çizgiyi temel görsel eleman olarak öne çıkarmaktadır. Erbil’in kompozisyonlarında çizgiler ritmik ve devingen bir görsellik oluştururken, renkler çizgilerin hakimiyetinde ikinci planda kalmaktadır. Literatür taraması, nitel araştırma ve biçimsel (görsel) analiz yöntemleri kullanılarak elde edilen verilerin analizi sonucunda ortaya çıkan bulguların, çağdaş Türk resim sanatında çizgiyi sanatsal üslubunun temel bir elemanı olarak benimseyen sanatçılar ve araştırmacılar için yeni bakış açıları sunacağı ve ilgili alanlara katkı sağlayacağı hedeflenmektedir.
Keywords : Çağdaş Türk Resim Sanatı, Tasarım, Kompozisyon, Çizgi, Ferruh Başağa, Devrim Erbil

ORIGINAL ARTICLE URL