Kırım ve Ahıska Türklerinin Ortak Kaderi: Sürgün, Millî Hareket ve Güncel Problemler

Authors : Ranetta Gafarova

Pages : 34-49

Doi:https://doi.org/10.5281/zenodo.15530219

View : 27 | Download : 0

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Asırlar boyunca Kırım ve Ahıska Türklerinin ana yurdu olan Kırım ve Ahıska, 1944 yılında büyük bir facia yaşamış ve Stalin’in sıkıyönetiminde onun kararı ile bütün Kırım ve Ahıska Türkleri yurtlarından koparılarak Orta Asya steplerine ve Rusya’nın diğer bölgelerine sürgün edilmişlerdi. Sürgün esnasında ve hemen sonrasında Kırımlılar ve Ahıska Türkleri büyük nüfus kaybına uğramışlardı. Aynı kaderi paylaşan Kırım Tatarları ve Ahıska Türklerinden pek çok kişi bu hazin sürgünde yollarda hayatlarını ve akrabalık bağlarını kaybetmiştir. Sürgünün gerçekleştiği yerlerde Kırım ve Ahıska Türkleri bu acı günleri yaşamışlar ve sürgünde bütün bu zorlukları birbirlerine destek olarak aşabilmişlerdir. Sovyetler Birliği’nde rejim şartlarının değişmesinin ardından 1990’lı yıllara doğru Kırım Türkleri öz yurtlarına dönmeye başlamışlardır. Şüphesiz bu dönüş ve Kırım’a yeniden yerleşme çok zor şartlar ve büyük fedakârlıklar içinde cereyan etmiştir. Kırım Türkleri 1989 yılından ana vatanlarına dönmeye başlamışlardı, ancak Sovyetler Birliği’nin son yıllarında, Özbekistan’ın Fergana vadisinde yaşayan Ahıska Türkleri, 1989 yılında etnik bir gerilim sonrasında büyük bir şiddete uğramışlardır. Bu trajedinin ardından bölgedeki nüfusun büyük bir kısmı göç etmek zorunda kalmıştı. Günümüzde Kırım Türkleri, yurtları olan Kırım’da Rusya’nın idaresinde yaşamakta ve siyasi yönden Rusya’ya bağlı kalmak durumundalar. Ahıska Türkleri ise gruplar hâlinde dünyanın farklı yerlerinde yaşamakta, ancak kendi millî idari yapılanmalarını sağlayabilmiş değillerdir. Çalışmanın amacı, sürgünde kalmış bu iki halkın ortak yönlerini ve yaşadıkları tarihî olayları karşılaştırarak bilimsel bir çerçevede ele almaktır. Çalışmada bazı yerlerde Kırım Türkleri için Kırım Tatarları tanımlaması yapılmaktadır. Her iki tanım da birbirini karşılamaktadır, eş anlamlı mahiyette kullanılmaktadır. Bu bağlamda Kırım Tatarları tanımlaması Rusçada genel olarak kullanılan bir ifadedir.
Keywords : Kırım, Kırım Türkleri, Ahıska Türkleri, Sürgün, Sovyetler Birliği

ORIGINAL ARTICLE URL