Tarihsel Süreç ve Kavramsal Etkileşim Bağlamında Olgu-Değer Dikotomisi ve Pozitivist Düşünce Arasındaki İlişki

Authors : Abdülkadir CANSIZ, Prof. Dr. İhsan ÇAPCIOĞLU

Pages : 1-28

Doi:https://doi.org/10.5281/zenodo.15733659

View : 29 | Download : 0

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Sosyoloji bilimi, sosyal bilimler arasında bilimsel bağımsızlığını en son kazanan bilimlerden biridir. İlk insandan günümüze, sosyal problemlerin ve hadiselerin var olageldiğini söylemek yanlış olmaz. Bu gerçeklik bize sosyal hadiseler üzerine mantık yürütmenin neredeyse insanlık tarihiyle aynı zamana dayandığını düşündürmektedir. Sosyoloji, insanı ve insan ilişkilerini inceleme ve araştırma konusu olarak seçmiştir. Bu özelliğinin yanında, konu ve muhtevası gereği tarihin ilk çağlarına kadar uzanan problem ve tartışmalar, bilimsel araştırma ve inceleme yöntemlerine sahiptir. Bu durum sosyolojinin konu olarak sınırsız problem çeşitliliğini de barındırmaktadır. Sosyologlardan bazıları güncel problemleri incelerken, bazıları ise daha eski toplumsal problemler üzerine durmayı tercih etmiştir. Sosyolojik problemlerden çok azı tarihin her döneminde dikkatleri üzerine çekmeyi başarmış ve bilim dünyasında diğer sosyolojik konulara nazaran oldukça fazla ilgi odağı haline gelmiştir. Olgu-değer dikotomisi bilimsel bilginin doğruluğu, kesinliği ve değişmezliği durumu karşısında bilim dünyasında dikkatleri üzerine çekmeyi başarnış ender sosyolojik konulardan bir tanesidir. Aydınlanma çağı ve pozitivist bakış açısının bilim dünyasında yükselmesi geleneksel bilim anlayışı (değer) temelli bakış açısını, modern ve rasyonel bilim anlayışına (olgu) temelli yaklaşıma doğru değiştirmeye başlamış ve devamında olgusal/nesnel gerçekliğin sosyolojik araştırmalarda da temel kabulle ele alınması konusunda sosyal bilimler gündemini etkisi altına alarak şekillendirmiştir. Bu çalışma, olgu-değer dikotomisinin felsefî ve tarihsel arkaplanına bir ışık tutarak dikotomi tarihinde öncü filozofların olgu ve değer konusuna bakış açılarını gözler önüne sermeyi, “olgu-değer” ve “değerden bağımsız sosyoloji” görüşü hakkında deytaylı inceleme yaparak açıklamayı amaçlamaktadır.
Keywords : Din Sosyolojisi, Olgu, Değer, Dikotomi, Aydınlanma Çağı, Pozitivist Yaklaşım, Değerden Bağımsız Sosyoloji.

ORIGINAL ARTICLE URL