VERGİ YARGISI VE PARASAL SINIRLAR: ‘DE MINIMIS’ YAKLAŞIMINA ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

Authors : Gamze Gümüşkaya

Pages : 215-244

Doi:10.57083/adaletdergisi.1799397

View : 71 | Download : 191

Publication Date : 2025-10-08

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, vergi yargısında olağan kanun yolları olan bölge idare mahkemelerine istinaf başvurusu ile Danıştay’a temyiz başvurusunda uygulanan parasal sınırlar, hukuk devleti ilkesinin temel unsurları arasında yer alan hak arama özgürlüğü ve kanun yoluna erişim hakkı bakımından eleştirel biçimde incelenmiştir. Bu sınırların “de minimis ilkesi” olarak bilinen “mahkemenin önemsiz davalarla ilgilenme-yeceği” gerekçesiyle meşru bulunduğu anlaşıldı-ğından, bu yaklaşımın kamu hukuku ve bu kapsamda vergi hukuku alanındaki uygulana-bilirliği sorgulanmıştır. Nitekim de minimis ilkesinin daha yaygın olarak benimsendiği Anglo-Amerikan hukuk sistemle-rinde dahi belirli sınırlarının bulunduğu ve vergi hukukunda yalnızca idari kolaylık ya da kaynak yönetimi aracı değil, aynı zamanda temel hakların korunması ve vergi adaletinin sağlanmasına yönelik bir araç olarak da değerlendirildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Bir uyuşmazlığın öneminin belirlenmesi bakımın-dan ise temel hak ve özgürlükler perspektifinden yaklaşmak daha uygun olacaktır. Anayasa Mahkemesi (“AYM”) ve İnsan Hakları Avrupa Mahkemesinin (“İHAM”) bireysel başvuru kararları çerçevesinde, önemsizlik ölçütünün yalnızca parasal değere değil; temel hak veya özgürlüğe müdahalenin niteliğine, birey üzerin-deki etkisine ve hukuk düzeni bakımından taşıdığı öneme göre değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca vergi davasının iptal davası niteliği, vergi yargısının temel amaçları ve istinaf ile temyiz yollarının denetim işlevi birlikte değerlendirildiğinde, mevcut parasal sınır uygulamasının hem vergi ödevlisinin temel hakları hem de hukuk devleti ilkesi açısından yeniden gözden geçirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur.
Keywords : vergi yargısı, olağan kanun yolları, parasal sınır, de minimis ilkesi, hak arama özgürlüğü, hukuk devleti, Anayasa Mahkemesi, iptal davası

ORIGINAL ARTICLE URL