GAZZALÎ’NİN TENKİTLERİNİ YÖNELTTİĞİ FİLOZOFLARIN TİKELLERİN BİLGİSİNE DAİR GÖRÜŞLERİ

Authors : Arife Ünal SÜNGÜ

Pages : 5-27

View : 20 | Download : 3

Publication Date : 2021-06-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Gazzalî’nin fikirleri, İslâm felsefe tarihinde önemli bir yer işgal eder. Onun felsefeye yönelttiği eleştiriler İslâm düşüncesinde Tehâfütü’l-Felasife isimli eseriyle tehâfüt geleneğinin başlamasına sebep olmuştur. Gazzalî, filozofları eleştirmek için yazdığı bu eserinde eleştirilerine konu olarak yirmi mesele tespit etmiş, filozofların bu konulardan on yedi tanesinde hatalı olduklarını belirtirken diğer üç meselede ise onların tekfir edilmeleri gerektiğini ifade etmiştir. Filozofların tekfirle suçlanmalarına sebep olan meselelerden biri de Tanrı’nın sadece tümelleri bildiği iddiasıdır. Çalışmamızda bilgi merkezli bir konu olan Gazzalî’nin bu iddiasını inceleyeceğiz. Onun bu konuda ne derece haklı olduğu birçok ilim adamı tarafından tartışılmış, hâlâ da tartışılmaya devam etmektedir. Tartışmanın irade meselesi, kaza, kader, yaratma, nedensellik gibi pek çok boyutu vardır ancak biz yalnızca Gazzalî’nin eleştirilerini dikkate alarak tümel ve tikel kavramları üzerindeki eleştirilerine odaklanıp bu konudaki tartışmaları inceleyeceğiz. Çalışmada Gazzalî’nin Tanrı anlayışı, Tanrı’nın bilgisi problemi, Tanrı’nın zâtı ve zâtı dışındakiler ile ilgili bilgisi, Tanrı’nın tikellere dair bilgisiyle alakalı tenkitleri incelenmiş ve son olarak tenkitlerini yönelttiği filozofların tikellerin bilgisine dair görüşlerine yer verilmiştir.
Keywords : Gazzalî, İbn Sina, Tanrı, Tikel, Bilgi

ORIGINAL ARTICLE URL