Çerezlik Ayçiçeği Bitkisinin Su-Verim İlişkileri

Authors : Kutlu Melik Taşdelen, Burak Nazmi Candoğan

Pages : 95-111

Doi:10.20479/bursauludagziraat.1601003

View : 44 | Download : 5

Publication Date : 2025-06-18

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, damla yöntemiyle sulanan çerezlik ayçiçeği bitkisinde verim, verim bileşenleri ve kalite parametrelerinin kısıntılı sulamaya tepkilerini incelemek amacı ile yarı-nemli iklim koşuluna sahip Bursa bölgesinde yürütülmüştür. Çalışmada sulama konuları; topraktaki nem değeri gravimetrik yöntemle yedi günde bir gözlemlenip, eksilen nemin %100’ünün uygulandığı S1, S1 konusunun %67’sinin uygulandığı S2, S1 konusunun %33’ünün uygulandığı S3 ve yağışa açık olan S4 konusu olarak planlanmıştır. Deneme, üç tekrarlı olarak tamamen tesadüf blokları deneme desenine göre planlanmış ve “İnegöl Alası” çerezlik ayçiçeği çeşidi kullanılmıştır. Yetiştirme periyodu boyunca çerezlik ayçiçeği bitkilerine toplam 125.0 mm ile 562.8 mm arasında su uygulanmıştır. Çerezlik ayçiçeği için bitki su tüketimleri ise 354.2 mm ile 690.4 mm arasında ölçülmüştür. Araştırmada kısıntılı sulamanın bitki boyu, tabla çapı, bin tane ağırlığı, kabuk oranı, tane eni, tane boyu, tek bitki verimi, dekara tane verimi üzerine etkileri istatistiksel olarak önemli, ham protein oranı, ham yağ oranı ve hektolitre ağırlığı üzerine olan etkileri önemsiz olduğu tespit edilmiştir. Tane verimi 188.7 kg da-1 (S4) ile 293.8 kg da-1 (S1) arasında değişmiştir. Ham protein oranı %17.8 (S2) ile %19.5 (S1), ham yağ oranı %41.8 (S4) ile %45.2 (S2) ve hektolitre ağırlığı 207.8 g L-1 (S1) ile 229.2 g L-1 (S4) değerleri arasında bulunmuştur. Çalışmada mevsimlik su-verim tepki etmeni (ky) 0.79 olarak bulunmuştur. Çerezlik ayçiçeği bitkisinin su üretkenliği 0.43 kg m-3 (S1) ile 0.53 kg m-3 (S4) arasında, sulama suyu üretkenliği 0.10 kg m-3 (S3) ile 0.26 kg m-3 (S2) arasında bulunmuştur. Sonuç olarak, yarı-nemli iklim koşullarında en yüksek tane verimi ve ham protein oranı S1 (tam sulama) programında gerçekleşmiştir. IWP, WP, dekara tane verimi ve ky sonuçları göz önüne alınarak, su kaynaklarının yeterli olmadığı dönemler için S2 sulama programı önerilebilir.
Keywords : Çerezlik ayçiçeği, kısıntılı sulama, damla sulama, verim

ORIGINAL ARTICLE URL