AKADEMİDE KIZILBAŞLIK: WEB OF SCIENCE VE SCOPUS VERİTABANLARINDA BİR YAYIN HARİTASI

Authors : İlgar Baharlu, Şenol Ede

Pages : 101-131

Doi:10.30517/cihannuma.1703269

View : 229 | Download : 125

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kızılbaş terimi ortaya çıktığı dönemden itibaren Alevi kitlenin iç adlandırması olarak bu inanç sistemine mensup zümrelerin kimliğini oluşturarak yaklaşık altı asır boyunca Aleviler tarafından gurur ile taşınmıştır. Karşı taraf ise bu terimi bir ötekinin ismi algılayarak bu isim ile kendilerini tanımlayanları dışlayıcı bir tavır ile yaklaşmışlardı. Ancak durum ne olursa olsun bir tarikatın mensuplarını tanımlayan bu terim ortaya atıldığı tarihten itibaren Kızılbaş terimini bile isteye kullanalar ve diğer tarafta başkası şeklinde anlamlandıranlar tarafından birçok kaynakta yer almış ve devamında modern dönem araştırmacıları bu kavrama bilimsel çalışmalarında yer vermişlerdir. Bu çalışma ise, Kızılbaşlık konusuna dair akademik literatürdeki eğilimleri ve araştırma dinamiklerini belirlemek amacıyla 1991–2024 yılları arasında Web of Science (WoS) ve Scopus veri tabanlarında yayımlanan makalelerin bibliyometrik analizini sunmaktadır. Araştırma kapsamında “kizilbash”, “qizilbash” ve “kizilbaslik” anahtar kelimeleri kullanılarak yapılan taramalar sonucunda 86 akademik yayın tespit edilmiştir. Elde edilen veriler R programlama dili aracılığıyla analiz edilmiş ve bulgular görselleştirilerek değerlendirilmiştir. Bulgular, Kızılbaşlık konusunun yayın sayısı açısından yıllar içerisinde istikrarlı bir artış sergilediğini; ancak uluslararası akademik iş birliklerinin yok denecek kadar az olduğunu ortaya koymuştur. Türkiye, toplam yayınların çoğunluğunu üretmiş ve bu alanda başat aktör olarak öne çıkmıştır. En çok yayın yapılan dergi ise “Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi” olmuştur. Atıf sayıları incelendiğinde, konunun akademik etki düzeyinin sınırlı olduğu görülmekte; özellikle Babayan ve Bashir gibi bazı araştırmacıların çalışmaları öne çıkmaktadır. Çalışmada ayrıca yayın türleri, yazar iş birlikleri, anahtar kelime kullanımı ve disiplinler arası katkılar gibi unsurlar değerlendirilmiş; Kızılbaşlık araştırmalarında kavramsal tutarlılık ve metodolojik çeşitliliğin artırılması gerektiği vurgulanmıştır. Elde edilen bulgular, hem literatürdeki mevcut durumun nesnel biçimde anlaşılmasına katkı sunmakta hem de gelecekte yapılacak disiplinler arası ve uluslararası odaklı araştırmalar için yönlendirici nitelik taşımaktadır. Bu yönüyle çalışma, Kızılbaşlık konusunun akademik görünürlüğünü artırmayı ve literatürdeki yapısal boşlukları ortaya koymayı hedeflemektedir.
Keywords : Kızılbaşlık, Bibliyometrik Analiz, Alevilik, Akademik Yayın Eğilimleri, Disiplinler Arası Çalışmalar

ORIGINAL ARTICLE URL