Toros Polyelerinin Morfometrik Özellikleri
Authors : Mesut ŞİMŞEK, Muhammed Zeynel ÖZTÜRK, Uğur DOĞAN, Mustafa UTLU
Pages : 101-119
View : 43 | Download : 16
Publication Date : 2021-07-07
Article Type : Research Paper
Abstract :Toros Karst Kuşağı’nın karakteristik yerşekillerinden olan polyeler, en geniş ve görece en karmaşık karstik yüzey şekillerindendir. Polyeler Anadolu’da en fazla çalışılmış yerşekillerinden bir tanesi olmakla birlikte münferit polye çalışmaları dışında, Toros polyelerinin dağılışı ve bunlara ait temel morfometrik özellikleri hakkında bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada Toros Karst kuşağı içerisinde yer alan tüm polyeler literatür taraması ve haritalama çalışmalarına göre belirlenerek temel morfometrik özellikleri ortaya konulmuştur. Polyelerin temel morfometrik özelliklerini belirlemek için 1/25.000 ölçekli 680 adet topografya haritası taranmış ve toplam 175 polye haritalanmıştır. Haritalanan herbir polyenin X ve Y merkez koordinatları, taban yüksekliği, alanı, çevre uzunluğu, uzun ve kısa eksen uzunluğu ile uzama oranı, dairesellik değerlerini içeren morfometrik veri seti oluşturulmuş ve haritalandırılmıştır. Bu veri seti ve haritalar ile polyelere ait temel morfometrik özelliklerin dağılış özellikleri ve bu özellikleri denetleyen temel unsurlar açıklanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Toros Karst Kuşağı içerisindeki polyelerin büyük bölümü Batı ve Orta Toroslar’da yer alan Isparta Açısı içerisinde yer almaktadır. Geniş bir yükselti basamağı aralığında dağılış gösteren polye tabanlarının %90’nı 447-1865 m arasında yer almaktadır. Polyeler büyük alanlara ulaşmakla birlikte, %65’inin yözölçümü 10 km2’yi geçmemektedir. Değişik büyüklükteki bu makro karstik şekillerin, hidrolojik ve tektonik denetimlerin bir sonucu olarak, dairesellik indisi değerleri 28’e, uzama oranı değerleri ise 9’a kadar yükselmektedir. Dairesellik indisi değerleri polye gelişiminde flüvyal süreçlerin egemen olduğu flüvyo-karstik polyelerde yüksek değerlere ulaşmakta, uzama oranı tektonik denetimli polyelerde yüksek çıkmaktadır.Keywords : Polye, morfometrik analiz, Toros Karst Kuşağı
ORIGINAL ARTICLE URL