Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme

Authors : Ozan Kayar

Pages : 116-129

View : 38 | Download : 53

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Review Paper

Abstract :Kronik ağrı, dünya genelinde yetişkin nüfusun yaklaşık beşte birini etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Depresyon, anksiyete bozuklukları ve madde kullanım sorunlarının yanı sıra geniş çaplı işlevsellik kayıplarıyla yakından ilişkili olması, kronik ağrıyı hem bireysel hem de toplumsal düzeyde ciddi bir yük haline getirmektedir. Bu çok boyutluluk, tedavide biyopsikososyal yaklaşımı gerekli kılmakta ve özellikle psikoterapötik müdahaleleri sürecin merkezine yerleştirmektedir. Bu çerçevede uzun süre “altın standart” kabul edilen Bilişsel-Davranışçı Terapi’nin (BDT), ağrıya bağlı psikolojik semptomları hedef alarak hastaların yaşam kalitesini artırmada etkili olduğu çok sayıda çalışmada tutarlı biçimde ortaya konmuştur. Son yirmi yılda ise “üçüncü dalga BDT” olarak adlandırılan çağdaş terapi modelleri kabul, farkındalık ve şefkat temelli müdahaleler aracılığıyla kronik ağrı yönetimine yeni bir boyut kazandırmıştır. Bunlar arasında Kabul ve Adanmışlık Terapisi ile Mindfulness Temelli Bilişsel Terapi, en güçlü kanıt tabanına sahip yaklaşımlar olarak öne çıkarken, Diyalektik Davranış Terapisi, Şefkat Odaklı Terapi ve Fonksiyonel Analitik Psikoterapi henüz erken aşama kanıtlarla desteklenen, ancak giderek artan klinik ilgi gören modeller olarak dikkat çekmektedir. Bu derlemenin amacı, söz konusu üçüncü dalga bilişsel-davranışçı terapilerin kronik ağrıya uyarlamalarını kuramsal dayanakları, klinik uygulama biçimleri ve kanıt düzeyleri çerçevesinde ele almak; böylece hem klinik uygulamalara hem de gelecekteki araştırmalara yol gösterici olacak bir sentez sunmaktır.
Keywords : bilişsel-davranışçı terapi, kronik ağrı, üçüncü dalga terapiler

ORIGINAL ARTICLE URL