AMERİKAN BÜYÜKELÇİSİ ABRAM I. ELKUS’UN RESMİ BELGELERİ ÇERÇEVESİNDE DİPLOMASİ VE SON DÖNEM OSMANLI İZLENİMLERİ(1916-1917)

Authors : Pelin Helvacı

Pages : 131-161

Doi:10.18244/cttad.1588174

View : 88 | Download : 79

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :1913-1916 yılları arasında İstanbul’da Amerikan Büyükelçisi olan Henry Morgenthau’nun görevi bırakmasından sonra New York kamuoyunda tanınan bir avukat ve bürokrat olan Abram I. Elkus bu göreve atanmıştır. Yeni büyükelçi zamanında Almanya, Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) savaş ilan etmiş ve Almanya’nın müttefiki olarak Osmanlı yöneticileri bir müddet ilişkilerin bozulmaması için çaba göstermişlerdir. Bunun için Osmanlı topraklarındaki misyoner okulları başta olmak üzere Amerikan kurumlarına ve vatandaşlarına karşı herhangi bir düşmanca tavır takınılmayacağını belirtirmişlerdir. Ne var ki yönetimdeki İttihat ve Terakki Fırkası, Almanya’nın baskısıyla 20 Nisan 1917’de ABD ile ilişkileri kesmek zorunda kalmıştır. Elkus, görev yaptığı kısa süre içerisinde Amerikan Dışişleri Bakanlığı’na Türk-Alman ilişkileri, yönetimdeki İttihat ve Terakki Fırkası hakkındaki görüşlerini ve Türk-Amerikan ilişkilerini değerlendiren raporlar sunmuş, Amerikan kamuoyunu bilgilendirmiştir. Elkus, ilişkilerin kesilmesinin resmi olarak ilan edildiği sırada tifüse yakalanmış, İstanbul’dan ayrılması için rahatsızlığının geçmesi beklenmiştir. Büyükelçi iyileştikten sonra 29 Mayıs 1917’de İstanbul’u terk ederek Amerikan çıkarlarını koruma görevini İsveç temsilcisi Tarler’a bırakmıştır. Elkus’un raporlarında belirttiği konular çalışmamızda insani diplomasi, kültürel diplomasi ve gunboat diplomasisi olarak diplomasi teorileri kapsamında ele alınmıştır.
Keywords : II. Meşrutiyet, Osmanlı-Amerikan ilişkileri, Abram I. Elkus

ORIGINAL ARTICLE URL