TRABLUSGARP SAVAŞI SIRASINDA OSMANLI DEVLETİ’NİN KAYIP UÇAKLARI: CONTARD PROJESİ

Authors : Emin Kurt

Pages : 45-98

Doi:10.18244/cttad.1632603

View : 111 | Download : 368

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Trablusgarp Savaşı sırasında Osmanlı Devleti, savaş alanına uçak göndermek ve İtalya’nın elde ettiği hava hâkimiyetini ve havadan keşif, bombardıman tekelini kırmak, mücadeleyi en azından havada eşitleyebilmek için çok büyük gayret ve para sarf etti. Osmanlı Devleti’nin Trabslusgarp’a uçak ve pilot gönderme çabasında iki merkez ön plana çıkıyor. Berlin Sefareti ve Paris Sefareti. Londra Sefaretinin pilot ve uçak arayışından daha çok kendisine gelen teklifleri İstanbul’a iletmekle yetindiği Trabslusgarp’a uçak ve pilot göndermek için herhangi bir girişimde bulunmadığı anlaşılıyor. Paris Sefaretinin hem kendi araştırmaları hem de kendisine gelen müracaatlar dikkate alındığında daha yoğun bir faaliyet içinde olduğu görülmektedir. Paris Sefareti tarafından bu kapsamda yürütülen faaliyetler içinde sözleşmesi imzalanıp, uygulamaya konulabilen tek girişimin Contard Projesi olmuştur. Contard Projesi kapsamında iki uçağın, ikişer pilot ve makinist ile birlikte Cezayir’e kadar gönderilmesinde başarı sağlanmışsa da, uçaklar Trablusgarp’a geçecekleri sırada proje iptal edilmiş ve havacılara “Geri Dön” emri verilmiştir. Uçaklar ise Cezayir’in Biskra şehrinde bırakılmıştır. Büyük miktarda parasal harcama yapılan projenin başarısızlıkla sonuçlanmasının yanında iki uçak da elden çıkmıştır. Bu çalışmada Trablusgarp Savaşı sırasında Osmanlı Devleti Paris Sefareti tarafından sözleşme aşamasından uygulamaya konulan Contard Projesi” arşiv belgeleri ve yazılı kaynaklardan faydalanılarak araştırılmıştır. Osmanlı Devletinin Trablusrap’a uçak gönderme niyetinin ciddiyeti, çabanın büyüklüğü ve harcamanın maddi boyutu tespit edilmeye çalışılmıştır.
Keywords : Tayyare, Uçak, Trablusgarp Savaşı, Hava Kuvvetleri, Contard, Bellot.

ORIGINAL ARTICLE URL