CUMHURİYET DÖNEMİ İKTİSADÎ HAYATINDA BİR STANDARDİZASYON MESELESİ: KADIN İPEKLİ ÇORAPLARI YAHUT “ÇORAP DERDİ” (1936-1945)

Authors : Feyza Kurnaz Şahin, Aysun Yılmaz
Pages : 217-260
Doi:10.18244/cttad.1643362
View : 293 | Download : 168
Publication Date : 2025-07-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu makalenin amacı İkinci Dünya Savaşı arifesinde Türkiye’de iktisadî hayatta standardizasyon meselesini kadın ipekli çorapları üzerinden irdelemektir. Cumhuriyet Hükümetleri iç ve dış ticaretteki menfaatleri korumak ve ticari ürünlerdeki tağşiş ve hileleri önlemek üzere kalite ve standardın oluşturulması için ciddi çaba harcamıştır. Bu bağlamda kadın ipekli çoraplarındaki standardizasyon, tekstil alanındaki ilk standardizasyon adımlarından biridir. Bu alandaki çaba ilk kez 7 Ağustos 1937’de çıkartılan nizamname ile tespit edilmiştir. Ancak çorap üreticilerinin nizamnamenin uygulanmasında zorluk çekmesi üzerine yasal düzenlemede esneklik sağlanarak nizamnamenin bazı maddeleri 14 Temmuz 1938’de güncellenmiştir. Bilahare 1 Mart 1941 tarihli kararname ile yeni bir nizamname kabul edilmiştir. Çalışma bu nizamnamelerden ve hazırlanış süreçlerinden yola çıkarak kadın ipekli çoraplarındaki standardizasyonu ele almaktadır. Araştırmada kadın çoraplarının standardizasyonundaki eksiklikler, hükümet tarafından yapılan yasal düzenlemeler ve toplumsal yansımalarına odaklanılmıştır. Keza standardizasyon için yabancı uzmanlardan yararlanılması, üretici firmaların meseleye bakışı ve müdahaleleri irdelenmiştir. Kadın ipekli çorabının standardizasyonunun üretici kesimin isteklerine göre esnekliğinin sağlanabilirliği analiz edilmiştir. Ayrıca kadın ipekli çorabının kullanımı üzerinden kadına yönelik örtülü veya açık eleştiriler değerlendirilmiştir. Araştırma tarihsel bir perspektifle yazılmış olup Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi verileri ve dönemin süreli yayınlarından yararlanılarak hazırlanmıştır.
Keywords : Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, İktisadî Hayat, Standardizasyon, Kadın, Çorap, İpek, İplik

ORIGINAL ARTICLE URL