Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne Bursa-Mudanya Demiryolu

Authors : Mine Ersevinç

Pages : 803-858

Doi:10.18244/cttad.1644859

View : 81 | Download : 112

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti, Bursa-Mudanya demiryolu projesini 1873’te Pressel’e hazırlatmış, güzergâhın ölçümüne 1872’de başlanmış, 1875 yılında bitirilmiş olsa da altyapı ve işletme yetersizliği nedenleriyle açılamamıştır. Altyapısının iyileşmesi 1891 yılında Belçikalı banker Nagelmakers’a işletme imtiyazı devredildikten sonra gerçekleşmiştir. Hattın resmi açılışı 1892 yılında devleti temsilen Ferik Şakir Paşa ile Ticaret ve Bayındırlık Bakanı Tevfik Paşa’nın katıldığı törenle yapılmış ve tren işletmesi hizmete girmiştir. Böylece; İstanbul, İzmir ve Bursa Gemlik limanına ek olarak ham ipek ve ipek ipliğinin başta Fransa Lyon olmak üzere Avrupa limanlarına ulaşımını kolaylaştıran ve kentin Avrupa ile bağlantısını geliştiren yeni bir aşamaya geçilmiştir. Mudanya demiryolu, Mudanya limanı ile kente sağladığı mal akışıyla Bursa’nın 19. yüzyılda katlanarak artan sanayileşme sürecine katılmasını ve sanayileşmenin bir parçası olmasını güçlendiren araçlardan birisi olmuştur. Şirketin işletmesi 1931 yılında Türk hükümetince satın alınmış, 1948 yılında ekonomik olmadığı gerekçesi ile işletilmesi durdurulmuş, 1953 yılında ise rayları sökülmüştür. Çalışmamızda öncelikle Mudanya demiryolunun yapım aşamaları belirlenecektir. Sonra işletmenin Bursa’nın, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinden başlayıp Cumhuriyet dönemine uzanan sürecinde işleyişi, ekonomik ve sosyal hareketliliğe, gelişmeye etkileri incelenecektir. Araştırmada Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi arşiv kayıtları ve gazeteler değerlendirilerek, araştırma eserleri ile edindiğimiz bilgiler zenginleştirilecektir.
Keywords : Bursa, Mudanya, Demiryolu, Ticaret, Hammadde

ORIGINAL ARTICLE URL