Istabl-ı Âmire’nin Ot Tedarikçileri: Otluk Eminliği Hakkında Notlar

Authors : Alper Kağan Kıraç
Pages : 404-416
Doi:10.54558/jiss.1698342
View : 105 | Download : 151
Publication Date : 2025-11-26
Article Type : Research Paper
Abstract :Amaç: Bu çalışma Istabl-ı Âmire bünyesindeki saray hayvanlarının ot tedarikini sağlamakla görevli otluk eminliği memuriyetinin kuruluşu, görev kapsamı ve lağvedilme sürecini ele almaktadır. Yöntem: Hazırlanan çalışmada öncelikle konuyla ilgili literatür taraması yapılmış ve ortaya çıkan bulgular alt başlıklar halinde tasnif edilmiştir. Daha sonra arşiv belgelerinden toplanan veriler tetkik eserlerle karşılaştırılarak soru işaretleri çözümlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu süreçte dönemin koşulları göz önünde tutularak cevapsız kalan bazı sorulara varsayımlar üretilmiştir. Neticede toplanan veriler bir araya getirilerek üç başlık altında aktarılmıştır. Bulgular: İlk çağlardan itibaren savaş, nakliye ve haberleşme vasıtaları olarak kullanılan at ve çeşitli yük hayvanlarının tedarik edilip yetiştirilmesi, toplumların ve devletlerin titizlikle takip ettiği konular arasında yer almıştır. Bu doğrultuda Osmanlı Devleti, kendisinden önce hüküm sürmüş devletlerden birtakım değişikliklerle bünyesine adapte ettiği Istabl-ı Âmire vasıtasıyla sultan, saray halkı ve askerlerin çeşitli amaçlarla kullandığı hayvanların barınma ve beslenme sürecini organize etmiştir. Osmanlı yönetimi, bu süreçte hayvanlar için gereken ot, saman, arpa ve yem gibi ürünlerin tedarik ve nakil işlemlerinde sabit bir uygulama takip etmemiştir. Nitekim çayırların biçilmesinden elde edilen otun Istabl-ı Âmire’nin ahır ve ambarlarına depolanmasında ahali, çeşitli hizmet grupları, idareciler ve malî sorumlular görev almıştır. Fakat zamanla organizasyondaki sorunlar, sınırların genişlemesi, memur ve hayvan sayısının artışı, malî ve idarî kontrol sahibi bir memura duyulan ihtiyaç neticesinde otluk eminliği kurulmuştur. Sonuç: Otluk eminliği XVI. yüzyıl sonlarında teşkil edilmiştir. Otluk eminleri, ana hatlarıyla saray hayvanlarının temel besin gıdaları arasında yer alan otun çeşitli yöntemlerle temin edilmesinden İstanbul’da devlet ambarlarına nakledilmesine kadar geçen süreci idare etmektedir. Ayrıca şahsi sevkiyatlar, koru ve çayır teftişi, ahır ve ambarların kontrolü gibi hususlarda görev alan memurlar, XIX. yüzyıl başlarına kadar Istabl-ı Âmire’nin ot iaşesini sağlamaya devam etmiştir. Ancak 1812-1819 yılları arasında alınan kararla otluk eminlerinin görevleri arpa eminlerine verilmiş ve memuriyet lağvedilmiştir. Özgünlük: Bu çalışma daha önce müstakil olarak ele alınmayan ve literatürde hakkında özet mahiyetinde bilgiler bulunan otluk eminliğinin aydınlatılması için hazırlanmıştır. Bu açıdan özgün olan araştırmanın Osmanlı Devleti kurumları hakkında yapılan ve yapılacak olan çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.
Keywords : Osmanlı Devleti, Istabl-ı Âmire, çayır, ot, otluk emini.

ORIGINAL ARTICLE URL