Kavak Deltası (Gelibolu-Çanakkale) Tarıma Açılan Bakir ve Sulak Alanlarında Toprak Organik Karbonunun Değişimi

Authors : Hüseyin Ekinci, Utku Özer

Pages : 216-226

Doi:10.33202/comuagri.1703746

View : 74 | Download : 113

Publication Date : 2025-07-07

Article Type : Research Paper

Abstract :Saroz Körfezi kıyısında yer alan Gelibolu yarımadası Kavak Deltası, önemli bir sulak alan olmasının yanı sıra önemli kuş alanlarından da biridir. Bu nedenle 2010 yılında Özel Çevre Koruma bölgesi ilan edilmiştir. Bu çalışmada, Kavak Deltasındaki bakir alanların (sulak-bataklık alanlar, doğal mera alanları ve çıplak –kumul alanları) tarıma açılan bazı kısımlarında farklı arazi kullanımı ve buna bağlı olarak değişen arazi örtüsünün toprak organik karbon (TOK) miktarı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, bakir alanlarda ve bu alanların tarıma açılan çeltik ve diğer tarım alanlarından (bağ-bahçe ve buğday-ayçiçeği) 0-30 cm derinlikten bozulmuş ve bozulmamış toprak örnekleri alınmıştır. Çalışma sonucunda en yüksek TOK miktarı mera alanlarında (147.31 ton C ha-1) ve bataklık alanlarda (128.15 ton C ha-1) saptanmıştır. Tarım alanlarının 78.16 ton C ha-1, çeltik alanlarının ise 108.9 ton ha-1 TOK içerdiği bulunmuştur. Buna karşın genellikle kumullardan oluşan çıplak alanların en düşük TOK içeriğine (10.23 ton C ha-1) sahip olduğu görülmüştür. İncelenen toprakların ortalama TOK miktarı 94.55 ton C ha-1 olduğu belirlenmiştir. Sulak ve bataklık alanların, buğday-ayçiçeği gibi tarım alanlarına dönüştürülmesi sonucunda yaklaşık 50 ton C ha-1, çeltik tarımına dönüştürülmesi ile ise 20 ton C ha-1 TOK kaybının olduğu belirlenmiştir. Kavak Deltasında ÇEM sınıflamasına göre çok yüksek-çok yüksek çölleşme risk sınıfında yer alan çıplak alanlar hariç, diğer tüm arazi kullanım türlerinin kapladığı alanlar çok düşük-çok düşük çölleşme risk sınıfında yer almıştır. Yapılan çalışma lokal alanda olsa bile, Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü’nün (ÇEM) Organik Karbon Projesinde belirlenen hedeflerden birisi olan “Toprak organik karbon stokunda ortaya çıkan değişimin izlenmesi” hedefine katkı sağlayabilecektir.
Keywords : Toprak Organik Karbonu (TOK), Kavak Deltası, Sulak Alan

ORIGINAL ARTICLE URL