1924 Anayasası ve Devlet Başkanlığı
Authors : Melike Korkmaz
Pages : 1-20
Doi:10.59399/cuhad.1525253
View : 619 | Download : 858
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Kanun-i Esasi ve 1921 Anayasası’nın aynı anda uygulamada olmasından kaynaklanan zorluklar ve “yeni Cumhuriyete yeni Anayasa” isteği 20 Nisan 1924 tarihinde Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun kabul edilmesiyle sonlanmıştır. Bu anayasada 1921 Anayasası’nda benimsenen meclis hükümeti sisteminin klasik halinde olmayan devlet başkanlığı kurumuna yer verilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ve kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilmesi öngörülen Cumhurbaşkanının bu anayasa ile tekrardan seçilebilmesinin de ucu açık bırakılmıştır. Temelde parlamenter sisteme uygun sembolik bir cumhurbaşkanlığı oluşturulmak istense de milli hakimiyet ilkesine dayanarak yetkilerin neredeyse tamamını kendinde toplayan Meclis, bu sistemi daha çok Cumhurbaşkanının yetkilerinin azaltılması yönünde kullanmıştır. Ancak gerek içinde bulunulan dönemin özellikleri ve ihtiyaçları gerekse tek parti sistemi sayesinde Meclis çoğunluğuna da sahip olan partili Cumhurbaşkanı ve doğrudan veya dolaylı şekilde oluşturduğu hükümet, aktif ve güçlü bir otoriteye sahip olan bir devlet başkanını ortaya çıkarmıştır. Özellikle tek parti döneminde devlet başkanının yönetimdeki bu merkezi rolünün önüne geçilebilmesi için çok partili sisteme geçilmeye çalışılsa da Anayasa ile benimsenen çoğunlukçu demokrasi anlayışı değiştirilmediği için ekonomik, dini, siyasi birçok sıkıntının yaşandığı bu dönemde bu çaba da bir sonuç vermemiştir. Netice itibariyle de yetersiz görülen bu Anayasanın sonunu 27 Mayıs 1960 tarihinde yapılan askeri darbe getirmiştir.Keywords : Cumhuriyet, 1924 Anayasası, Devlet Başkanı, Cumhurbaşkanı, Hükümet Sistemi
ORIGINAL ARTICLE URL