EBÛ HANÎFE’NİN CERH VE TA’DÎL İLMİYLE İLGİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Serkan Çelikan

Pages : 289-310

Doi:10.30627/cuilah.1755940

View : 70 | Download : 66

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Hadislerin güvenilirliğini belirlemek hadis tarihinin ilk dönemlerinden itibaren dinî bir çaba olarak varlığını sürdürmüştür. Bu süreç cerh ve ta’dîl ilminin doğmasıyla ve alanda uzman âlimlerin yetişmesiyle devam etmiştir. Söz konusu ilimde Yahyâ b. Maîn ve Ahmed b. Hanbel gibi bilginler öne çıkar. Bazı müellifler Ebû Hanîfe’yi de cerh ve ta’dîl âlimi olarak gösterirler. Kendisinin bazı râvîler hakkında yaptığı değerlendirmeler bir ricâl tenkitçisi olduğu kanaatini doğrulamaktadır. Ne var ki değerlendirdikleri râvîlerin sayısı bakımından cerh ve ta’dîl âlimleri hakkında yapılan tasnife göre onun söz konusu ilimde önemli bir düzeyde olmadığı görülmektedir. Ayrıca Ebû Hanîfe’nin, devrinin bazı ilim adamları ve râvîleri hakkında yaptığı sınırlı sayıdaki değerlendirmenin büyük kısmının bir hadis râvîsini, rivayet ehliyeti bakımından tahlil etme gayretiyle değil, bunların fıkhî kabiliyetleri veya itikâdî görüşleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeler olduğu anlaşılmaktadır. Diğer yandan Ebû Hanîfe’nin az sayıdaki değerlendirmesinin, olumlu olup olmamaları noktasında ricâl âlimlerinin değerlendirmeleriyle büyük oranda örtüştüğü görülür. Bu da onun râvî tenkidindeki dengeli tutumunu göstermektedir.
Keywords : Hadis, Cerh ve Ta'dîl, Ebû Hanîfe, Râvî, Tenkit

ORIGINAL ARTICLE URL