Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi

Authors : Yunus Emre Demirbaş, Bilal Yorulmaz

Pages : 311-357

Doi:10.34234/ded.1654849

View : 323 | Download : 420

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) İlkokul Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın değerler eğitimi açısından güncelliğini, kültürel uyumunu ve etkililiğini incelemeyi amaçlayan nitel bir çalışmadır. Bütüncül tek durum deseni ile yapılandırılan araştırmada, ilk aşamada öğretim programında yer alan değerler doküman analizi yöntemiyle tespit edilmiş; ikinci aşamada ise program hakkında farkındalığa sahip 9 sınıf öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, bulgular kodlar ve temalar doğrultusunda sunulmuştur. Araştırma bulgularına göre, öğretim programında en çok vurgulanan değerler duyarlılık, vatanseverlik, çalışkanlık, sorumluluk ve aile bütünlüğü iken; adalet, özgürlük, estetik, dürüstlük gibi bazı değerlerin görece daha az yer aldığı belirlenmiştir. Öğretmenler, bu değerlerin aktarımında somutlaştırma eksikliği, aktif katılımı sınırlayan zaman yetersizliği ve uygulama desteği ihtiyacı gibi sorunlara dikkat çekmiştir. Ayrıca öğretmenler, önerilen yöntemler arasında drama, örnek olay inceleme ve oyun temelli öğrenmenin değerler eğitimi açısından işlevsel olduğunu belirtmiştir. Buna ek olarak, öğretmenlerin büyük çoğunluğu programın millî kimlik gelişimine olumlu katkı sağladığını, özellikle tarihî olaylar, millî kahramanlar ve kültürel miras odaklı etkinliklerin öğrencilerde millî bilinç oluşturduğunu ifade etmiştir. Bununla birlikte, evrensel değerlere sınırlı vurgu, günümüz rol modellerinin eksikliği ve bazı yöntemlerin öğrenciler için ezbere dayalı ve tekrara açık olması gibi eleştiriler de dile getirilmiştir. Programın toplumsal olaylara duyarlı bireyler yetiştirme yönü olumlu bulunmakla birlikte, bu duyarlılığın sürdürülebilirliği için okul-aile iş birliğinin ve öğretmen donanımının daha fazla desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, TYMM İlkokul Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre değerler eğitimi açısından kapsamlı ve teorik olarak güçlü bir yapıya sahip olsa da öğretmen rehberliği, somutlaştırma uygulamaları ve değerlerin dengeli dağılımı gibi alanlarda geliştirilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Keywords : Türkiye Yüzyılı, Maarif Modeli, Değerler Eğitimi, Sosyal Bilgiler, İlkokul

ORIGINAL ARTICLE URL