Diyarbakır Surlarında Tuğla Malzemenin Kullanım Teknikleri ile SEM/EDX (Taramalı Elektron Mikroskobu/Enerji Dağılımlı X-Işını Spektroskopisi) Analizlerinin Değerlendirilmesi

Authors : Nursen Işık, Ronay Okutmuştur

Pages : 1135-1149

Doi:10.24012/dumf.1753428

View : 114 | Download : 75

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Geleneksel yığma yapılar, geçmiş dönemlerde insanların bulundukları yöreye yakın yerlerden temin edebildikleri malzemelerle yapı inşa etmeleri sonucunda meydana gelmişlerdir. İnsanların yakın çevrelerinden elde edebildikleri doğal malzemeler taş ve ahşap gibi yapı malzemeleri iken, bu malzemelerin bulunmadığı yörelerde toprak kökenli olan kerpiç ve tuğla gibi malzemeler üretilmiştir. Kerpiç malzemenin zamanla dış hava koşullarına karşı dayanıksız olduğunun tespit edilmesi sebebiyle bu malzeme tarihsel süreçte yerini tuğlaya bırakmıştır. Tuğla; kil, killi toprak ve suyun bir araya getirilerek şekillendirilmesi, kurutulması ve pişirilmesi ile meydana getirilen bir malzemedir. Diyarbakır kenti Türkiye\\\'nin güneydoğusunda yer alan tarihi bir kenttir. Kentte pek çok uygarlık hüküm sürmüş ve bu uygarlıklar kente önemli mimari eserler bırakmışlardır. Bu eserlerden en önemlisi UNESCO Kültürel Miras Listesi’nde yer alan Diyarbakır surlarıdır. Bu çalışmada tarihi surların 4 ana kapısından seçilen Mardin Kapı ile Yeni Kapı arasındaki sur duvarları ve burçlarda tuğla malzemenin kullanıldığı yapı elemanları incelenmiştir. İncelenen yapı elemanlarında tuğla malzemenin kullanım alanları, istif ve örgü biçimleri alan çalışmasıyla gözlemsel olarak tespit edilmiş ve fotoğraflarla belgelenmiştir. Belirlenen bölgede sur duvarları ve burçlarda kullanılan tuğla malzemenin içeriğinin analiz edilmesi amacıyla seçilen 63 ve 64 numaralı burçlardan tuğla numuneleri alınarak SEM/EDX analizleri yapılmıştır. Deney sonuçları grafikler halinde değerlendirilmiştir.
Keywords : Tuğla, Diyarbakır Surları, SEM/EDX analizleri, Tuğla Malzeme Örgü Tekniği, İstif Tekniği

ORIGINAL ARTICLE URL