ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ

Authors : Serkan Genç, Gülper Basmacı Aktuna, Emre Bilgin Sarı

Pages : 370-386

Doi:10.46238/jobda.1829532

View : 35 | Download : 57

Publication Date : 2026-01-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Endüstri 5.0, insan ve makine arasındaki etkileşimi yeniden tanımlayan bir paradigma olarak ortaya çıkmıştır. Ancak hibrit üretim ortamlarında insan ve makinenin ortak faaliyet yürüttüğü durumlar, görev paylaşımı ve zamanlama açısından yeni planlama ve optimizasyon problemlerini beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada Endüstri 5.0’ın insan merkezli üretim vizyonuna uygun olarak, insan-makine etkileşiminin rasyonel karar verme yaklaşımı çerçevesinde, insan ve makine oyuncularının hangi oyun stratejilerini hangi olasılıklarla oynayacakları ve oyunun hangi fayda düzeyinde dengeye varacağı oyun teorisi çerçevesinde iki kişilik, sıfır toplamlı karma stratejili oyun olarak ele alınmaktadır. Çalışmada, insan ve makine oyuncuları için farklı etkileşim düzeylerini temsil eden üçer strateji (%25, %50, %75 insan ve makine) üç alan uzmanı tarafından literatürden elde edilen dokuz boyut temel alınarak değerlendirilmiştir. Uzmanların ödemeler matrisindeki her strateji kesişimini -10 ile +10 arasında puanladığı fayda değerleri kullanılarak kazanç/kayıp temelli İnsan-Makine İşbirliği Oyunu (İMİPO) oluşturulmuştur. Elde edilen matris, doğrusal programlama tekniğiyle modellenmiş ve Excel Solver ile çözülerek insan ve makine oyuncuları için oyunun denge değeri ve strateji olasılıkları hesaplanmıştır. Çözüm sonucunda, oyunun denge değeri karma stratejiler altında 3.245 olarak bulunmuş ve insan oyuncusunun “Yüksek İnsan Katılımı”, makine oyuncusunun ise “Baskın Cobot” stratejisini en yüksek olasılıkla tercih ettiği belirlenmiştir.
Keywords : Endüstri 5.0, İnsan-Makine Etkileşimi, Oyun Teorisi, Doğrusal Programlama, İşbirlikçi Robot

ORIGINAL ARTICLE URL