YAYILAN AĞLAR YAKLAŞIMI PERSPEKTİFİNDEN YAKINANLAMLILIK GÖRÜNÜMLERİ: GÜÇLÜ, KUVVETLİ, GÜÇSÜZ VE ZAYIF DÜĞÜM SÖZCÜKLERİNİN DERLEM TEMELLİ DEĞERLENDİRİLMESİ

Authors : Serenay Kocaali, Ayşe Eda Gündoğdu

Pages : 31-53

Doi:10.33690/dilder.1609330

View : 61 | Download : 84

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Bilişsel anlambilim perspektifinde geliştirilen yayılan ağ yaklaşımı, öntür temelli sözcük profillemesini amaçlamaktadır. Söz konusu yaklaşım, sözcük anlamlarını tipiklik durumuna göre yakınlık-uzaklık ilişkisi içerisinde betimleyen gösterimler bütünü ile somutlaştırılmaktadır. Yayılan ağ, ilişkili sözcük anlamlarının anlamsal bellekte nasıl saklandığını gösteren bir model olarak değerlendirilir. Çalışmanın amacı, güçlü, kuvvetli, güçsüz ve zayıf düğüm sözcüklerinin çokanlamlılığını ortaya koyarak yakınanlamlılık ilişkilerini doğal dil verisi aracılığıyla betimlemektir. Bu doğrultuda söz konusu düğüm sözcüklerin uzanımları incelenerek öntür uzanımdan çevresel uzanımlara doğru ilerleyen yayılan bir ağ oluşturulmuştur. Düğüm sözcüklerin anlamlarına Türkçe Ulusal Derlemi 3.0 kullanılarak ulaşılmıştır. Araştırmada 4.379 bağımlı dizin incelenmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda ise güçlü-kuvvetli ve güçsüz-zayıf sözcüklerinin yakınanlamlılığı ele alınmıştır. İncelenen düğüm sözcükler genellikle aynı uzanımlara sahip olmasına rağmen uzanımların sayısal dağılımı ve paylaştıkları kavramsal alanlar açısından farklılık gösterdiği gözlenmektedir.
Keywords : Bilişsel anlambilim, Derlem, Yakınanlamlılık, Yayılan ağ

ORIGINAL ARTICLE URL