Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi

Authors : Muhammed İkbal İrfanoğlu, Fatma Akgün, Ersin Girgin

Pages : 91-109

View : 89 | Download : 110

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışmada Türkiye’de yapay zekânın eğitim ve öğretim alanında kullanımına yönelik yapılan lisansüstü tezler doküman analizi ile incelenmiştir. Çalışmada YÖK Tez Merkezi veri tabanında yer alan lisansüstü tezler “yapay zekâ” ve “artificial intelligence” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmıştır. Erişim sağlanan 699 lisansüstü tez çalışmasından eğitim ve öğretim alanında yürütülen 64 çalışmanın amaç kapsamında 40 yüksek lisans ve 10 doktora olmak üzere toplam 50 tez çalışması betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Çalışma bulgularına göre en fazla çalışmanın 2024 yılında tamamlandığı, çalışmalardaki katılımcı sayısının en fazla 31 – 100 arasında olduğu, örneklem gruplarının çoğunlukla lisans öğrencilerinden oluştuğu ve en fazla kullanılan yapay zekâ aracının ise ChatGPT olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmada ayrıca yapay zekâ konusunda ele alınan çalışmalarda çoğunlukla yapay zekanın eğitimde kullanımı, yapay zekâ farkındalığı ve yapay zekanın öğrenmeye etkisine yönelik araştırmaların yürütüldüğü belirlenmiştir. Araştırmaya veri olan çalışmalardan elde edilen bulgularda çoğunlukla yapay zeka araç/uygulamalarının öğrenme sürecine destek olması (kişiselleştirilmiş öğretim, anında geri bildirim, materyal çeşitliliği, zaman kazandırma), öğrenme sürecinde yer alan verilerin analizi (ölçme ve değerlendirme, öğrenme stilleri, öğrenme ortamı vb.), öğrenenlerin akademik başarılarına ve duyuşsal (memnuniyet, performans ve motivasyon vb.) davranışlarına olumlu etkileri gibi birçok durumun ifade edildiği belirlenirken, yapay zeka kullanımında sorunlar yaşama ve eğitim paydaşlarının yapay zekâ farkındalık düzeylerinin yetersizliği gibi durumların da ifade edildiği belirlenmiştir.
Keywords : Yapay zeka, Eğitim ve öğretim, Lisansüstü tez, Dokuman analizi

ORIGINAL ARTICLE URL