Çocukluk Çağı Dil Bozukluklarında Anlatı Müdahalesine Yönelik Bir Derleme

Authors : Buğse Durmuş, Semra Selvi Balo

Pages : 431-454

Doi:10.58563/dkyad-2025.83.10

View : 94 | Download : 91

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Amaç: Dil bozukluğu olan çocukların, öyküleme becerilerinin tipik gelişim gösteren akranlarına kıyasla daha yavaş gelişim gösterebileceği, öykülerinde öykü yapısını oluşturan bileşenlerin eksik olabileceği, nedensel-zamansal bağlantıları kurmakta zorlanabilecekleri, öykü içeriğinin yetersiz olabileceği bilinmektedir. Bu nedenle, dil bozukluğu olan çocuklara uygulanan dil müdahalelerinde erken dönemden itibaren anlatı becerilerinin desteklenmesi oldukça önemlidir. Bu geleneksel derleme çalışmasında amaç, dil bozukluğu olan çocuklarda anlatı müdahalesine ilişkin ulusal ve uluslararası güncel klinik uygulamaları içeren alanyazını gözden geçirmektir. Aynı zamanda mevcut derlemede, dil bozukluğu olan çocuklarda uluslararası alanyazında sıklıkla tercih edilen anlatı müdahale yaklaşımlarına ilişkin farkındalığın arttırılması amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmada geleneksel derleme yöntemi kullanılmıştır. Alanyazın taraması ASHA, ResearchGate, YÖK Akademik, Anadolu Üniversitesi Kütüphanesi, Google Scholar, PubMed ve Scopus veri tabanları ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 2012-2025 yılları arasında yayınlanan anlatı müdahalesi yaklaşımlarına ilişkin araştırmalar dahil edilmiştir. Araştırmalardan elde edilen bulgular derlenerek anlatı müdahalesine ilişkin terapi yaklaşımlarının neler oldukları; terapi yaklaşımlarının ne kadar sürede, sıklıkta ve yoğunlukta uygulandıkları; hangi bozukluk grubu için hangi yaklaşımların uygun oldukları; uygulanan terapi yaklaşımlarının etkililikleri ve elde edilen iletişimsel kazanımlar gibi konularda bilgilere yer verilmiştir. Bulgular: Çalışma kapsamında ele alınan anlatı müdahale yaklaşımlarının okul öncesi dönem çocuklarının dil bileşenleri ve anlatı becerilerinin gelişimine; okul dönemi çocuklarının ise hem sözel hem de yazılı dil becerilerine önemli katkılar sağladığı görülmüştür. Anlatı müdahalesi amacıyla geliştirilen terapi yaklaşımlarının çocukluk çağı dil bozukluklarına sahip çocuklarda dilsel becerileri desteklemesinin yanında okuryazarlık becerilerinin gelişimine de katkıda bulunduğu yürütülen etkililik çalışmaları ile ortaya konmuştur. Bununla birlikte, alanyazındaki anlatı müdahalesine yönelik mevcut etkililik araştırmalarının uluslararası boyutta olduğu, ülkemizde henüz konuyla ilgili bir araştırma yürütülmediği dikkati çekmiştir. Sonuç: Bu derleme çalışmasının çocukluk çağı dil bozukluğu olan çocuklarla çalışan dil ve konuşma terapistlerine rehberlik etmesi bağlamında dil ve konuşma terapisi alanı için önemli olduğu düşünülmektedir. Aynı zamanda, bu derleme çalışmasının konuya dair yürütülecek ileriki araştırmalarda da kaynak olarak kullanılabileceği öngörülmektedir.
Keywords : anlatı, anlatı müdahalesi, çocukluk çağı dil bozuklukları, derleme, dil ve konuşma terapisi

ORIGINAL ARTICLE URL