Harezmce Metinlerde Türkçe Kökenli Bitki Adları Üzerine

Authors : Afag Mammadova

Pages : 143-160

View : 44 | Download : 25

Publication Date : 2024-07-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk dilinin sözlük katmanı tarihsel süreçten etkilenmiş, kelimelerin çoğu eskimiş ve birçoğu günümüzde artık unutulmuştur. Fakat tüm dillerde olduğu gibi Türkçenin de temelini oluşturan öyle sözcük birimleri vardır ki, hiçbir modernlik, hiçbir istila bu sözcükleri dilden söküp atamamıştır. Bunlar çoğunlukla Türkler için kutsal olan- ana, baba, su, at, ağaç, ot vs. gibi - çocukluktan beri duyulan ve Türklerin hayatında önemli yere sahip kelimelerdir. Doğa ile her zaman iç içe yaşayan eski Türkler için doğayla ilgili çok şey kutsal olmuştur. Bu yüzden Türkçede her bitkinin, her ağacın, her hayvanın ve hatta her hayvan yavrusunun kendine özel bir adı vardır. Söz konusu sözcüksel katman kendisini diğer dillerin etkisinden yalıtmayı başarmıştır. Çünkü insanın hayatının anlamı olan, değerli, kutsal sözcüklerin yerini başka dillerden ödünç alınmış sözcüklerle değiştirmek çok daha zordur. Bu nedenle Türkçede eski çağlardan günümüze kadar her dönemde kullanılan belirli kelimeler vardır. Eski Türkler hayvancılık ve avcılığın yanı sıra çiftçilik ve tarımla da uğraşmaktaydılar. Bunun kanıtı sadece arkeolojik kazılar sonucunda bulunan aletler değil, aynı zamanda eski Türkçe yazılı eserlerde zengin bir fitonimi terimlerin varlığıdır. Eserlerde adı geçen bitkiler, anıtın yazıldığı coğrafyada yetiştiğinden veya Türklerin o dönem için adı geçen herhangi bitkiyi tanıdığından, kullandığından haber vermektedir. Makalede Harezm Türkçesine ait olan Mukaddimetü\'l-Edeb, Kısasü’l-Enbiyâ, Nehcü’l-Ferâdîs, Muinü\'l-Mürid, Harezmce Satır Arası Kur’an Tercümesi incelenmiş, Türkçe fitonim terimleri ele alınmıştır
Keywords : fitonim, Türkçe kökenli kelimeler, bitki adları, Harezm Türkçesi

ORIGINAL ARTICLE URL