Ka‘bî’nin Kabûlü’l-Ahbâr’ı İle Râmhürmüzî’nin El-Muhaddisü’l-Fâsıl’ında Metinlerarasılık

Authors : Tunahan Erdoğan

Pages : 569-599

Doi:10.33415/daad.1577281

View : 354 | Download : 551

Publication Date : 2025-03-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma kelâmcı kimliğiyle temayüz etmiş Ka‘bî’nin (öl. 319/931) Ḳabûlü’l-aḫbâr’ı ile kendisini Ehl-i hadîsten kabul eden Râmhürmüzî’nin (öl. 360/971) el-Muḥaddis̱ü’l-fâṣıl’ı arasındaki ilişkiyi metinlerarasılık kuramı temelinde incelemektedir. Araştırmaya göre Ka‘bî’nin Ḳabûlü’l-aḫbâr’daki öncelikli amacı Mu‘tezilî gençlere Ehl-i hadîs’in çelişkilerini, hatalarını, cehaletlerini ve hadisler karşısında sû-i zannı öncelemeleri gerektiğini göstermektir. İkinci amacı ise zayıf oldukları hadisler ve râvîler konusunda onlara donanım kazandırarak hasımları karşısında mağlup ve mahcup olmamalarını sağlamaktır. Buna karşın Râmhürmüzî’nin el-Muḥaddis̱ü’l-fâṣıl’daki öncelikli amacı Ka‘bî’nin Ehl-i hadîs aleyhinde dile getirdiği iddiaları ve eleştirileri reddetmek, bunlara cevap vermek ve karşı eleştiriler geliştirmektir. İkinci amacı ise hadislerin dirâyeti konusunda râvîlere donanım kazandırarak onların Ehl-i re’y karşısında mağlup ve mahcup olmamalarını sağlamaktır. Buna göre iki eser, hicrî üçüncü asrın sonları ile dördüncü asrın ortalarında birbirleriyle çatışma halindeki iki düşünce ekolünün bir taraftan epistemolojik ve metodolojik çatışmasının, diğer taraftan kendi mensuplarını zayıf oldukları alanda eğitme çabasının ürünüdür. Çalışma bu sonuçlarıyla el-Muhaddisü’l-fâsıl’ın telif sebebi ve muhatapları hakkındaki araştırmalara metinlerarasılık kuramı çerçevesinde farklı bir bakış açısı kazandırmaktadır.
Keywords : Hadis Usulü, Râmhürmüzî, el-Muhaddisü’l-Fâsıl, Ka‘bî, Ḳabûlü’l-Aḫbâr, Metinlerarasılık

ORIGINAL ARTICLE URL