Mâlikîlerin Hadesten Tahâret Konusunda Cumhura Muhalefet Ettiği Bazı Görüşler ve Gerekçeleri

Authors : Abdülkadir Tekin, Osman Şahin

Pages : 97-125

Doi:10.33415/daad.1583602

View : 213 | Download : 338

Publication Date : 2025-03-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada Mâlikîlerin hadesten taharet konusuyla ilgili üç sünni mezhep başta olmak üzere cumhur fukahadan farklı görüşte olduğu ve bu mezhebin karakteristiği haline gelen bazı temel meseleler gerekçeleri ile birlikte ele alınmıştır. Ele alınan örneklerde Mâlikîlerin görüşleri şöyledir: Ön ve arka yoldan devamlı idrar gelmesi, istihâze kanı gelmesi, nadiren çıkan mezi, taş, kıl kurdu, solucan vb. şeyler abdesti bozmaz. Abdest ve gusülde yıkama işlemi ancak suyun döküldüğü şeyin üzerini el ile ovalayarak (delk) gerçekleşir. Abdestte farz olan başı mesh etmenin miktarı, sarkan saçlar ve şakaklardaki tüylere varıncaya kadar başın tamamını kaplayacak şekilde olmalıdır. Temiz toprak ve türevleri üzerinde teyemmüm edilebilmesinin yanında ayrıca kar üzerinde de teyemmüm edilebilir. Abdest ve teyemmüm için su ve toprak vb. şeyler bulamayan kimse namazdan ve kazasından muaf tutulur. Yolcu ve mukim için mest üzerine meshin belli bir süresi bulunmamaktadır. Söz konusu örneklerde Mâlikîler’in hüküm istinbâtında nakil ve reyi dengeli bir şekilde kullandıkları, lafzın delalet/kapsam alanını geniş, genel ve esnek tutarak kolaylık prensibini önceledikleri, kıyas, istishab vb. delilleri kullanmak suretiyle reful haraç/zorluğun ortadan kaldırılması genel ilkesinden hareket ettikleri görülmüştür. Hadesten tahâret konusunda -sınırlı sayıda da olsa- bir takım temel fıkhî meselelerden hareketle Mâlikîlerin görüşlerinin gerekçeleri ile birlikte ortaya konulması günümüzde birtakım zorluk ve zaruret durumlarında bu kolaylaştırıcı hükümlerden faydalanılabilmesine imkân sağlayacaktır.
Keywords : İslam Hukuku, Cumhur, Mâlikîler, Teferrüt, Hadesten Taharet

ORIGINAL ARTICLE URL