Kudüs Surlarında Osmanlı İzleri: Şehir Kapıları

Authors : Akın Tercanlı

Pages : 127-159

Doi:10.33415/daad.1587941

View : 125 | Download : 127

Publication Date : 2025-03-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Tarihin her döneminde Kudüs farklı dinlere ait bir inanç merkezi olmuş ve bu statüsü nedeniyle de çatışmaların, istilaların, işgallerin, isyanların ve fetihlerin merkezi hâline gelmiştir. Semavi dinlerin beşiği olan kadim şehri ele geçirme ve siyasi üstünlük elde etme çabası devletlerin temel itici gücünü oluşturmuştur. Yahudi, Hıristiyan ve Müslüman nüfusa ait yapıların bir arada bulunması şehrin dinî kimliği kadar somut kültürel mirasının da araştırılmasını zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda farklı zaman dilimlerinde fetihler ya da istilalar sonucunda el değiştiren şehirdeki imar planları ve mimari kültür ortamı yaşanan gelişmelere bağlı olarak ilerlemiştir. Dinî yapılar başta olmak üzere sürekli değişim gösteren mimari kültürün diğer yapı türlerine kıyasla daha dar bir zeminde farklılık gösteren türlerinden biri de savunma amacı taşıyan yapılardır. Eski şehrin surları ve bu surlar üzerine açılan kapılar bir yandan zaman çizelgesindeki gelişimleri diğer yandan da güvenlik önlemlerinin somut yansımalarını göstermesi açısından dikkat çekmektedir. Biz de bu çalışmamızda Kudüs surlarının üzerinde yer alan ve Osmanlı hâkimiyeti döneminde açılan kapılardan “Bâbu’l-Amûd”, “Bâbü’s-Sâhire”, “Bâbu’l-Esbât”, “Bâbu’l-Meğâribe”, “Bâbu’n-Nebî Dâvûd”, “Bâbu’l-Halîl” ve “Bâb-ı Cedîd” üzerine odaklandık. Kimi zaman bağlı bulunduğu bölgeyi ya da alanı bir geçit şeklinde ayıran kimi zaman ise savunma yapısı olarak kullanılan kapıların, mimari ve süsleme özellikleri ile Türk-İslâm Sanatları açısından yerini belirlemek araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır.
Keywords : Türk-İslâm Sanatları, Osmanlı, Memlüklü, Kudüs, Sur, Kapı

ORIGINAL ARTICLE URL