Hadis Yorumculuğunda Bireysel İlmî Gelişimin Rolü -Memlük Âlimi Bedruddîn El-Aynî Özelinde-

Authors : Ferhat Gökçe
Pages : 415-447
Doi:10.33415/daad.1588646
View : 243 | Download : 128
Publication Date : 2025-03-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Hadislerin anlaşılması ve yorumlanması meselesi günümüz hadis araştırmalarında üzerinde çokça durulan konuların başında gelmektedir. Söz konusu mesele hadis yorumculuğunun şerhler üzerinde gelişimi ekseninde incelemelere konu olmuştur. Hadis şerhlerinin tarihi süreç içerisindeki gelişimi pek çok çalışmada ele alınmış, bazı araştırmalarda mesele zaman ve dönemlerle sınırlandırarak incelenmiş, çoğu zaman hadis yorumlarını ve yorumculuğunu belirleyen siyâsî, sosyal ve kültürel etkenlerden bahsedilmiş ve böylece özellikle ülkemizde modern dönemlerde şerhler etrafında oldukça kapsamlı bir literatür ve araştırma alanı oluşmuştur. Ancak bir hadis yorumcusunun (şârih) yorumculuğundaki gelişim süreci, içerisinde bulunduğu ilmî-kültürel ortamın onun yorumculuğuna etkisi ve katkısı gibi konular üzerinde fazlaca durulmamıştır. Halbuki hadis yorumculuğunu etkileyen ve belirleyen en önemli husus şârihin ilmî hayatı boyunca edinmeye devam ettiği birikimidir. Bu birikim onun yetiştiği döneme intikal eden ilmî ve kültürel mirâs ile yakından ilgilidir. İşte bu çalışma hadis yorumculuğunun zirvesi sayılan bir dönemde bir Memlük âliminin yorumdaki gelişim serüvenine odaklanmaktadır. Bu memlük âlimi hicrî onuncu asırda dönemin ilim ve kültür merkezi sayılan Memlükler’in merkezi Kahire’de ilmî çalışmalarını sürdüren Buhârî şârihi Bedruddîn el-Aynî’dir (ö. 855/1451). Bu araştırmada Aynî’nin Anadolu’dan başlayıp ve Kahire’de tamamlanan ilim yolculuğundaki gelişim aşamaları ve bunların hadis yorumculuğundaki etkisi hadis şerhlerine tahsis ettiği eserleri üzerinden incelemektedir. Aynî’nin her biri hayatının farklı dönemlerinde yazdığı birini tamamladıktan sonra diğerine geçtiği, gençlik yıllarından yaşlanma dönemlerine kadar telif ettiği 4 hadis şerhi araştırmamıza temel teşkil edecek kaynaklar olmuştur. İlk şerhi ile son şerhi arasında neredeyse Bu çalışmalar göstermektedir ki Aynî, ilim yolunda ilerledikçe yazdığı şerhlerde de bir ilerleme kaydetmiştir.
Keywords : Hadis Şerhleri, Hadislerin Anlaşılması ve Yorumlanması, Memlükler Dönemi, Açılım Dönemi, İlmî-Kültürel Ortam

ORIGINAL ARTICLE URL