Şifahî ve Kitâbî Geleneğin Buluşma Noktası: Mukabele

Authors : Halil İbrahim Önder

Pages : 449-475

Doi:10.33415/daad.1592609

View : 191 | Download : 123

Publication Date : 2025-03-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Karşılıklı okuyan ve dinleyenlerin bir ay boyunca Kur’ân-ı Kerîm’i hatmetmesini ifade eden mukabele, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) ramazan ayına özgü sünnetlerindendir. Zira mukabele, “arza” olarak bilinen ve ramazan aylarında Hz. Cebrail (a.s.) ile Hz. Peygamber (s.a.v.) arasın-da gerçekleşen, Kur’ân-ı Kerîm’in karşılıklı tilâveti anlamında muârazasına dayanmaktadır. Müslüman fert ve toplumlar, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sünnetine ittibâ ve Allah’ın ipi olan Kur’an’a sarılma arzusuyla her ramazan ayında bu muârazayı gerçekleştirme gayretinde olmuş-lardır. Dilden kulağa, okuma (kıraat) ve dinlemenin (semâ) tekrarı şeklindeki bu uygulamayla, her ramazan ayında, istinsah edilmiş mushaflar ve onların okunuş kaideleri tekrar edilerek ne-silden nesle aktarılmıştır. Bu çalışmada temeli Asr-ı saâdet’e dayanan mukabele ibadet, estetik, tarih, sosyo-kültür ve pedagoji yönlerinden incelenmiştir. İbadet yönü öne çıkan mukabelenin mezkûr cihetlerden incelenmesi, ilgili literatüre katkıda bulunacak ve farklı bakış açıları kazan-dıracaktır. Araştırmada literatür taraması ve veri analizi yöntemleri esas alınmış, mukabele etra-fında asırlar boyunca oluşan kültür ve tecrübenin iz ve akislerinin ortaya konulması amaçlan-mıştır. İslâmî kültürdeki önemine rağmen mukabele akademik anlamda müstakil olarak ince-lenmemiştir. Mukabelenin ibadet olma yanında farklı yönlerine dikkat çekilmesi ve bu yolla literatüre katkı sunulması çalışmanın öne çıkan hususiyetleridir.
Keywords : Kıraat, Kur’ân-ı Kerîm, Mukabele, Arza-i Ahîre, Ramazan

ORIGINAL ARTICLE URL