Ziya Gökalp ile Satı Bey’in Eğitim Anlayışlarının Karşılaştırılması

Authors : Mehmet Göle, Yusuf Bahri Gündoğdu

Pages : 1613-1641

Doi:10.33415/daad.1703808

View : 13 | Download : 18

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bir kriz ve buhran dönemi olan II. Meşrutiyet devrinde, pek çok mütefekkir buhrandan çıkışın en kestirme yolunun eğitimden geçtiğini düşünmüşlerdir. Ziya Gökalp ve Satı Bey de böyle düşünen ve etkili görevlerde bulunan önemli mütefekkirlerdir. Bu iki mütefekkir, dönemin eğitim problemlerinin anlaşılması ve bugüne ışık tutması açısından araştırmanın özneleri olarak seçilmiş; çalışmanın amacı ise “Ziya Gökalp ile Satı Bey’in Eğitim Anlayışlarının Karşılaştırılması” olarak belirlenmiştir. Bu amaç doğrultusunda iki eğitimci-mütefekkirin “Eğitim görüşleri nedir? Bu görüşlerin fikrî arka planı nedir? İnsan ve toplum idealleri nasıldır?” soruları irdelenmiş ve çalışma nitel bir araştırma olarak planlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden “durum araştırması” uygulanmış, konuya ait bütün veriler yazılı kaynaklarda bulunduğu için bu dokümanlar üzerinde içerik analizi yapılmıştır. Bulgulara göre Gökalp “millî eğitim” kavramı ile eğitime “kültür”ü aktarma görevini verirken, Satı Bey “pedagojik eğitim” ile eğitime bireyin yeteneklerini en üst düzeye çıkarma vazifesi yüklemektedir. Din ve ahlâk eğitiminin merkezine Gökalp kalbi ve duyguları; Satı Bey ise akıl ile eşitlediği vicdanı yerleştirmektedir. Genel olarak bakıldığında, Gökalp’in idealist, Satı Bey’in ise realist bir eğitim anlayışını benimsediği söylenebilir.
Keywords : Eğitim, Kültür, Mektep, Osmanlı, II. Meşrutiyet

ORIGINAL ARTICLE URL