TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi

Authors : Rabia Şengün Afşin, Özcan Doğan, Ayşe Koçyiğit Özlü

Pages : 434-450

Doi:10.46237/amusbfd.1467252

View : 171 | Download : 165

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Bu araştırmada TRT Çocuk Kanalında yayınlanan yerli- yabancı yapım çizgi filmlerdeki karakterlerin akran zorbalığı davranışlarının tespit edilmesi ve bu davranışların oranlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu kapsamda, çocukların en çok televizyon izlediği zaman aralığı olan 07.00- 20.00 saatleri arasında yayınlanan çizgi filmler (Ege ile Gaga, Kare, Elif ve Arkadaşları, Momo Akıllı Tavşan, El Feneri, Yade Yade, Eymen ile Çimen, Katuri, Niloya, Rafadan Tayfa, Dedektif Reptır, Sagun, Maysa ve Bulut, Heidi, İbi, Nils ve Uçan Kaz, Aslan, Kehribar ile Boncuk, Ser-a, Kaptan Pengu ve Arkadaşları, Doru, Pırıl, Z Takımı, Nasreddin Hoca Zaman Yolcusu, Dennis- Gnasher, Hazine Takipçileri) seçilmiştir. Toplam 26 adet çizgi filmin 2’şer bölümü incelenmiştir. Bu çizgi filmler nitel araştırma tekniklerinden içerik analizi tekniğiyle değerlendirilmiştir. Çizgi filmler araştırmacılar tarafından hazırlanan ‘Akran Zorbalığı Tespit Formu’ ve süreölçer kullanılarak izlenmiştir. Veri formunda akran zorbalığı davranışları; fiziksel zorbalık, sözel zorbalık, ilişkisel- sosyal- psikolojik zorbalık ve siber- sanal zorbalık olarak 4 kategoriye ayrılarak analiz edilmiştir. Bulgular: İncelenen çizgi filmlerin toplam izlenme süresi 37.441 saniyedir. Bu sürenin 644 saniyesinde fiziksel ve sözel akran zorbalığı davranışları gözlemlenmiştir. Akran zorbalığı davranışlarına, 9 farklı çizgi filmde rastlanmıştır (Sagun, Heidi, Nils ve Uçan Kaz, Kehribar ile Boncuk, Ser-a, Doru, Z Takımı, Dennis-Gnasher, Hazine Takipçileri). Diğer çizgi filmlerde bu tür davranışlara rastlanmamıştır. Sonuç: Araştırma, bazı çocuk çizgi filmlerinde akran zorbalığına yer verildiğini ortaya koymuştur. Bu durum, özellikle gelişim çağındaki çocuk izleyiciler için risk oluşturabilir. Elde edilen bulgular, çizgi film içeriklerinin çocukların davranışları üzerindeki etkisi açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Keywords : Çizgi film, Akran zorbalığı, Çocuk, Medya

ORIGINAL ARTICLE URL