Nesîmî’ye Yakıştırılan Bir Kalıp Söz: Hâzır Bâş

Authors : Ömer ZÜLFE

Pages : 585-594

View : 39 | Download : 20

Publication Date : 2021-07-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Sade, akıcı ve duygu yüklü şiirlerinde, korkusuzca ifade ettiği düşünceleriyle Nesìmì [ö. 820/1417 ? ], Türk edebiyatında güçlü ve yaygın bir etkiye sahiptir. Mensup olduğu sistem doğrultusunda ileri sürdüğü fikirleri, geçmişten günümüze kadar ciddî eleştirilere maruz kalmış olsa da şairlik yeteneği ve Türkçenin yüz akı sayılabilecek şiirleriyle o, Türk edebiyatında silinmez bir iz bırakmayı başarmıştır. Ölümünden sonra, Hallac-ı Mansur [ö. 309/922] örneğinde olduğu gibi hem mahkeme sürecinde, hem de işkenceyle idamı sırasında olağanüstü olayların cereyan ettiğine dair rivayetler yayılmıştır. Nesìmì’nin çevresinde oluşan bu etkinin bir neticesi olarak kaynaklarda kayıtlı bir rivayet, Fars ve Türk şiirinde birçok örneğine rastlanan gazır baş kalıp sözünün/deyiminin Nesìmì ile şeyhi Fazlu’llah-ı Gurufì [ö. 796/1394] arasında gerçekleştiği iddia edilen bir muhavereye dayandığı yönündedir. Bu makalede, rivayetin yer aldığı kaynaklardaki bilgiler sıralandıktan sonra gazır baş kalıp sözünün Türk dili ve edebiyatındaki örnekleri üzerinde durulmuş, uğradığı anlam genişlemesine dikkat çekilmiş ve bazı değerlendirmelerde bulunulmuştur. Böylelikle gazır baş kalıp sözünün anlam alanı geçmişten günümüze ana hatlarıyla belirlenmeye çalışılmıştır.
Keywords : Osmanlı şiiri, Nesîmî, kalıp söz, hâzır bâş

ORIGINAL ARTICLE URL