SÂHİBÜ’S-SEYF VE’L-KALEM GAZİ GİRAY HAN VE KAYIP MESNEVİSİ KAHVE VÜ BÂDE

Authors : Bedriye Gülay Açar Çalık, İ Tuğçe Durmaz

Pages : 37-68

Doi:10.15247/devdergisi.1586208

View : 34 | Download : 6

Publication Date : 2024-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :16. yüzyılda dünyaya gelen ve en meşhur Kırım hanlarından biri olan Gazi Giray Han, askerî ve siyasi başarılarla donanmış devlet adamı kimliğinin yanı sıra sanatkârlığıyla da tanınmıştır. Musiki ve hat sanatlarıyla ilgilenmiş, bununla beraber manzum ve mensur eserleriyle de Türk edebiyatı tarihi içinde kendisine müstesna bir yer edinmiştir. Savaştan savaşa cepheden cepheye koşarken kılıcını elinden düşürmemiş ama kalemini de bir köşeye atmamıştır. Kayıtlara kayıp olarak geçen Kahve vü Bâde de onun eserlerinden biridir. Kaynaklarda hakkında Fuzûlî’nin Beng ü Bâde’sine nazire olduğundan başka bir bilgi olmayan Kahve vü Bâde’nin şair henüz hayatta iken istinsah edilmiş bir nüshası “Manzum Bir Eser” ismiyle kaydedilmiş olarak İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi EY_1478’de bulunmuştur. Altın Orda Türkçesi ile kaleme alınmış olan Kahve vü Bâde, münazara türünde 495 beyitlik bir mesnevidir. Gazi Giray Han, Kahve ve Bâde’nin birbirleriyle olan üstünlük mücadelelerini işlerken benzer konulu başka eserlerde olduğu gibi diğer mükkeyyifatı da kahramanları arasına katmıştır. Çerçeve hikâye tekniğiyle kahramanlar ağzından başka hikâyeler de aktararmıştır. Eserde yer alan tarih beytine göre eserin telif tarihi 1010/1601-1602’dir. Üç beyitte şairin mahlası olan Gazâyî yer almakta ve eser hem dönemine ait tarihî bilgileri hem de şairin hayatı ile tutarlı bazı anekdotları ihtiva etmektedir. Bu çalışmanın amacı Kahve vü Bâde’yi ilim âlemine tanıtmak ve onun edebiyat tarihimizdeki yerini almasını sağlamaktır.
Keywords : Gazi Giray Han, Gazâyî, Kahve vü Bâde, münazara, 16. yüzyıl

ORIGINAL ARTICLE URL