Hz. Süleyman'ın Melekleri: Firdevsî-i Rûmî'nin Süleymân-nâme-i Kebîr'inde Melekler

Authors : Fatih Uğur

Pages : 444-470

Doi:10.15247/devdergisi.1775539

View : 103 | Download : 111

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Firdevsî-i Rûmî’nin XVI. yüzyıl başlarında kaleme aldığı ve 81 ciltlik hacmiyle dikkat çeken Süleymân-nâme-i Kebîr, Hz. Süleyman’ın hayatı ve hükümdarlığı ekseninde kurgulanan, ansiklopedik nitelikte bir eserdir. Eserde, birçok varlık grubuna ilişkin çeşitli ilmî bilgiler çeşitli tasvir ve betimlerle sunulmaktadır. Bu varlıklar arasında en ayrıntılı biçimde ele alınan varlıklar meleklerdir. Firdevsî, her varlık grubuna bir müvekkel melek tayin ederek, evrenin işleyişini ilahî bir hiyerarşi üzerinden açıklamıştır. Çok sayıda meleğin isminin zikredildiği eserde, kimi melekler ayrıntılı betimlenirken bazıları yalnızca isim düzeyinde anılmış; ancak görev ve sorumluluklarına temas edilmiştir. Bununla birlikte meleklerin yaratılışı, hiyerarşik konumları, fiziksel görünümleri ve görevleri metin boyunca detaylı biçimde anlatılmıştır. Hamele-i Arş (Arş-ı azamı taşıyan taht melekleri) ve dört büyük melek (Cebrail, Mikail, İsrafil, Azrail) başta olmak üzere gökyüzü katlarını koruyan ve tabiat unsurlarına nezaret eden melekler detaylı şekilde tasvir edilmiştir. Firdevsî, melekleri binlerce yüzlü ve kanatlı varlıklar olarak tarif etmiş, onları hem tabiat unsurlarının sorumluları hem de Hz. Süleyman’ın savaşlarında yardımlarına başvuracağı ve gerektiğinde çeşitli bilgiler alabileceği tipik varlıklar olarak anlatmıştır. Nitekim eserde Hz. Süleyman, birçok konuda meleklerin bilgisine danışmış, insanüstü varlıklarla yaptığı savaşlarda onların yardımına başvurmuştur. Bu çalışmada, Süleymân-nâme-i Kebîr’in tüm ciltleri taranarak meleklere dair veriler tasnif edilmiş ve dinler tarihindeki benzer varlıklarla ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Bunun için öncelikle Süleymân-nâme’de meleklerin nasıl anlatıldığına odaklanılmış, ardından önce çıkan melekler kendi içlerinde gruplandırılarak açıklanmıştır.
Keywords : Klasik Türk Edebiyatı, Firdevsi-i Rumi, Süleyman-name, melekler, dinler tarihi

ORIGINAL ARTICLE URL