TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ

Authors : Ezgi Demiral, Ceran Zeynep Zafir Bahçekapılı

Pages : 187-211

Doi:10.31671/doujournal.1580861

View : 71 | Download : 72

Publication Date : 2025-07-22

Article Type : Research Paper

Abstract :İklim faktörlerine doğrudan bağlı olması sebebiyle tarım sektörü iklim değişikliği etkilerinin hissedildiği en önemli sektörlerden biridir. İklim değişikliğine bağlı olarak gözlenen sıcaklık artışı, yağış rejiminin değişmesi, kuraklık gibi sonuçlar tarımsal üretimi etkilemektedir. Gerek gıda güvencesi bağlamında gerekse ekonomik bir faaliyet olarak ele alınsın, iklim krizinin tarım sektörüne etkisinin hem ulusal hem de küresel ölçekte incelenmesi kritik öneme sahiptir. Diğer yandan hem gelişmiş ülkeler hem de gelişmekte olan ülkeler gerek iklim değişikliğinden etkilenmeleri bakımından gerekse iklim değişikliği ile mücadelede sahip oldukları imkanlar bakımından farklılaşmaktadır. Bu çalışmada da iklim değişikliğinin tarım sektörüne olan etkisi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için incelenmiştir. Bu bağlamda sıcaklık, yağış, tarımsal su stresi seviyesi, CO2 emisyonu ve tarıma ayrılan alanın tarım sektörünün GSYH içerisindeki payına etkisi 2000-2021 dönemi için analiz edilmiştir. Çalışmada Westerlund ve Edgerton (2007) LM Bootstrap Panel Eşbütünleşme Testi uygulanmış ve uzun dönem katsayıları Panel AMG yöntemi ile incelenmiştir. FAO tarafından ölçülen tarımsal su stresi verisi tarımsal sulama faaliyetlerinin su kaynakları üzerinde yarattığı baskının incelenmesi bakımından önem arz etmektedir. Su kaynaklarının sürdürülebilirliğinin kritik bir öneme sahip olduğu tarım sektöründe tarımsal su stresi seviyesi dikkate alınması gereken önemli bir faktördür. Bu bağlamda ilgili değişkenin analizde yer alması çalışmanın özgün kısmına önemli bir katkıda bulunmaktadır. Araştırma bulgularına göre hem gelişmiş ülkeler hem de gelişmekte olan ülkelerdeki tarım sektörünün büyümesini sıcaklık, CO2 emisyonu ve tarımsal su stresi olumsuz yönde etkilemekteyken, yağış miktarı ve tarım için ayrılan alan artışının tarımsal üretime katkısı ise olumlu olmaktadır. İki ülke grubu için toplam etkiye bakıldığında ise iklim değişikliği tarımsal üretimi olumsuz etkilemektedir.
Keywords : İklim Değişikliği, İklim Krizi, Tarımsal Su Stresi, Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler, Gıda Güvencesi

ORIGINAL ARTICLE URL