Gürcistan Örneği: Fırsat Öğretiminin Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklara Sosyal Becerilerin Kazandırılmasındaki Etkileri

Authors : Tinatin Gobadze, Nuray Öncül, Şerife Yücesoy Özkan
Pages : 3623-3641
Doi:10.53444/deubefd.1516767
View : 76 | Download : 97
Publication Date : 2025-12-29
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu araştırmada, Gürcistan Batum’da yaşayan otizm spektrum bozukluğu olan üç çocuğa akademik, sanat ve serbest zaman etkinlikleri sırasında sosyal becerileri (teşekkür etme, izin isteme ve yardım isteme) kazandırma, kazandırdıktan sonraysa korumada ve farklı bağlamlara genellemede fırsat öğretiminin etkili olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmada aynı zamanda fırsat öğretimi yoluyla yapılan sosyal beceri öğretiminin sosyal geçerliği, katılımcıların kendilerinin, öğretmenlerinin ve annelerinin görüşlerine göre değerlendirilmiştir. Yaşları 10-12 arasında değişen ve üçü de erkek olan çocuklar Gürcistan, Batum’da bir devlet okuluna devam etmektedirler. Araştırmada, bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini en az üç durumda incelemeye ve kalıcılığı değerlendirmeye olanak sağlayan tek-denekli araştırma desenlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Tüm deney süreci birinci araştırmacı tarafından çocukların okullarında ya da evlerinde gerçekleştirilmiştir. Gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği yüzdeleri %98-100 arasındadır. Araştırmada elde edilen veriler grafiksel analiz ve ona ek olarak Tau-U etki büyüklüğü hesaplaması kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, fırsat öğretiminin otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sosyal becerileri kazandırmada, kazandıktan sonraysa korumada ve farklı durumlara genellemede etkili olduğunu göstermektedir. Bulgular ayrıca, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kendilerinin, öğretmenlerinin ve annelerinin fırsat öğretimi kullanarak yapılan sosyal beceri öğretiminde; öğretim amacını önemli, yöntemi kabul edilebilir ve sonuçları anlamalı bulduklarını ortaya koymaktadır. Etki büyüklüğünü gösteren ağırlıklı ortalama Tau-U değeriyse 0.92’dir. Araştırmada ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Keywords : otizm spektrum bozukluğu, fırsat öğretimi, sosyal beceri

ORIGINAL ARTICLE URL