CEZA SORUMLULUĞUNUN ANATOMİSİ FAİL, FİİL, KARAKTER VE TEHLİKE CEZA HUKUKU

Authors : Halil Cesur

Pages : 1445-1479

Doi:10.33717/deuhfd.1708693

View : 273 | Download : 360

Publication Date : 2025-11-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Çağdaş ceza hukukunda fail ceza hukuku kavramı kaçınılması gereken sınırları belirleyen olumsuz bir rehber ilke gibi işlev görür. En basit anlatımla, bu kavram hukuk sistemlerinin ceza sorumluluğunu faili değil, fiili esas alarak oluşturması gerektiğini vaaz eder. Öğreti ise fail ceza hukukunu fiil ceza hukukunun karşıt konumuna yerleştirerek iki kutuplu bir kurgu ortaya koyar. Bu makale bahsi geçen iki kutuplu kurguya yönelik bir dizi kuşkuyu dile getiriyor. Şahsi cezasızlık sebepleri ve cezayı kaldıran şahsi sebepler dahil olmak üzere bazı hukuki kurumların fail odaklı biçimde şekillendiğini belirterek fail ceza hukukunun zorunlulukla yasak ilke gibi ele alınmayabileceğini iddia ediyor. Bu iddianın kabulü halinde ise şu iki sonucun doğduğunu ileri sürüyor. Birincisi, fail ceza hukuku sadece negatif bir rehber ilke gibi fonksiyon icra etmez. Aksine, bazen bazı hukuki kurumları betimlemek için kullanılabilir. İkincisi, fiil-fail ceza hukuku dikotomisi terk edilmelidir. Onun yerine, çağdaş ceza adaleti pratiklerine dair kavrayışımızı derinleştirmek için daha kompleks sorumluluk modelleri keşfedilmelidir. Makale karakter ve tehlike sorumluluğu kavramlarını ortaya koyarak iki farklı sorumluluk modelinin daha mevcut olduğunu belirtiyor. Bu iki sorumluluk modelinde fiil ilkesi tamamen terk edilmezken bütünüyle fail ceza hukukuna yaklaşılmaz. Eş deyişle, karakter ve tehlike ceza hukuku fail ve fiil ceza hukuku arasında yer alan sorumluluk modelleridir.
Keywords : fail ceza hukuku, fiil ceza hukuku, karakter sorumluluğu, tehlike sorumluluğu, ceza sorumluluğu

ORIGINAL ARTICLE URL