Filibeli Ahmed Hilmi’nin Yeni İlm-i Kelâm’a Katkısı: Üss-i İslâm Eseri Özelinde Bir Değerlendirme

Authors : Vezir Harman

Pages : 22-40

Doi:10.21054/deuifd.1624551

View : 101 | Download : 45

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kelâm ilmi, İslâm itikadını aklî ve naklî delillerle ispat eden ve bu konuda muhaliflerin itirazlarını ve şüphelerini ilzam ederek cevaplayan yenilenmeye açık ilmi bir disiplindir. Tarihten günümüze gelince kadar kelâm âlimleri aklî, dilsel, mantıksal, felsefî ve bilimsel argümanlara karşı benzer bir dil kullanarak din dilinin yenilenmesinde ve gelişmesinde önemli katkılarda bulunmuşlardır. Osmanlı döneminde ortaya çıkan yeni buhranlar, sorular ve sorunlar karşısında Yeni İlm-i Kelâm dönemi başlamıştır. Kimisi İslâm’ın özüne ve fıtrata dönerek, kimisi Avrupa’yı taklit ederek, kimi de bilimsel keşiflerin rehberliğinde çözümler üretmeye çalışmışlardır. Makalenin konusu ve amacı İslâm dünyasında ortaya çıkan bu ihtiyaca Filibeli Ahmed Hilmi’nin Yeni Akaid: Üss-i İslâm eseri ile ne sunduğunu incelemek ve Yeni İlm-i Kelâm’a katkılarını tespit etmektir. Bu çalışmada Filibeli’nin eserde ele aldığı meseleler ve onlara verdiği cevaplar analiz edilmiş; kelâmî, felsefî, tasavvufî anlayışı incelenmiş ve eklektik zihin yapısına sahip Tasavvufî Kelâm diyebileceğimiz bir anlayışın temsilcisi olduğu vurgulanmıştır.
Keywords : Kelam İlmi, Yeni İlm-i Kelam, Filibeli Ahmed Hilmi, Üss-i İslâm, Vahdet-i vücûd

ORIGINAL ARTICLE URL