Fıkıh Psikolojisi Bağlamında Psikolojik Durumların Fıkhi Tahlili

Authors : Adem Arslan

Pages : 1-22

Doi:10.21054/deuifd.1743322

View : 205 | Download : 154

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, psikolojik durumların fıkhî sorumluluk ve hükümlere etkisini, “fıkıh psikolojisi” disiplini çerçevesinde incelemektedir. Bu çalışmada niyet, unutkanlık, bilinç, pişmanlık, rıza, korku, vesvese ve benzeri psikolojik durumların bireyin ibadet, muamelat ve ahlaki yükümlülükleri üzerindeki etkileri sistematik biçimde analiz edilmiştir. Çalışmadaki bulgular, bu durumların kimi zaman sorumluluğu ortadan kaldırdığını, kimi zaman ise fıkhî hükümlerin niteliğini değiştirdiğini ortaya koymaktadır. Fıkhın yalnızca maddi veya zahiri fiilleri değil, bireyin içsel/manevi psikolojik süreçlerini de dikkate aldığı görülmektedir. Bu bağlamda, psikoloji ve fıkıh arasındaki ilişkinin derinleştirilmesi; birey odaklı, esnek ve kapsamlı fıkhî yaklaşımlar için zorunludur. Çalışma, fıkhî hükümlerin belirlenmesinde psikolojik etmenleri göz önünde bulunduran çok yönlü ve disiplinler arası bir yaklaşımın gerekliliğine işaret etmektedir. Bu kapsamda fukahânın, davranış kadar davranışı doğuran psikolojik süreci de dikkatle değerlendirmesinin önemi vurgulanmakta; fıkıh psikolojisi disiplini ise bu önemli boşluğu dolduracak özgün bir ilmî zemin olarak öne çıkmaktadır ve bu yönüyle, bireyin bütüncül yapısını merkeze alan dinî-hukukî sorunlara uygulanabilir açılımlar getirme potansiyeli taşımaktadır.
Keywords : Fıkıh, Psikoloji, Fıkıh Psikolojisi, Psikolojik Durumlar, Fıkhi Hükümler

ORIGINAL ARTICLE URL