Tarımsal Su Planlamasında CBS Tabanlı Optimum Bitki Deseni Modeli: Cihadiye Kaynarca Göleti Sulaması Örneği

Authors : Umut Mucan, Murat Yıldırım, Kemal Sulhi Gündoğdu

Pages : 167-175

Doi:10.25308/aduziraat.1707671

View : 52 | Download : 33

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Çanakkale ili Biga ilçesindeki Cihadiye Kaynarca Göleti sulama sahasında faaliyet gösteren tarımsal işletmeler için optimum bitki desenini belirlemeyi amaçlamaktadır. Amaç, su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını teşvik ederken ekonomik verimliliği artırmaktır. Bu doğrultuda bölgede yaygın olarak yetiştirilen bitkilerin su gereksinimleri FAO’nun CropWat 8.0 yazılımıyla hesaplanmış ve her ürün için sulama programları hazırlanmıştır. Sulama sahasının fiziksel özellikleri, ürün bazlı minimum-maksimum ekim alanları ve birim alandan elde edilen brüt kârlar dikkate alınarak, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegre edilmiş doğrusal programlama tabanlı bir optimizasyon modeli geliştirilmiştir. Modelde, %100 su teminini içeren tam sulama (S1) referans senaryo olarak kabul edilmiş, ardından %70 (S2) ve %50 (S3) su arzı senaryoları oluşturularak farklı yönetim stratejileri test edilmiştir. Sınırlı su koşullarında en uygun üretim planlaması analiz edilmiş ve model ile optimum bitki desenleri belirlenmiştir. Sonuçlar, baraj kapasitesi %100 iken brüt kârın 174 milyon TL olduğunu, %30 su kısıtıyla bu değerin 111 milyon TL’ye düştüğünü göstermektedir. Ayrıca, su tüketimi yüksek çeltik ve mısır gibi ürünlerin ekim alanları azaltılmış, daha az su isteyen ürünlere yer verilmiştir. 2023 yılı bitki deseniyle yapılan karşılaştırmada ise aynı alan kullanılarak 1 milyon TL ek kâr ve 163.000 m³ su tasarrufu sağlanmıştır. Model, benzer koşullara sahip alanlarda da uygulanabilir niteliktedir.
Keywords : Coğrafi bilgi sistemleri, tarımsal su yönetimi, optimum bitki deseni, kuraklık, baraj yönetimi

ORIGINAL ARTICLE URL