Türkiye’de Küreselleşme ve Enerji Tüketiminin Karbon Ekolojik Ayak İzi Üzerindeki Etkileri: Çevresel Sürdürülebilirlik Perspektifi

Authors : Musa Nasırlı, Sema Behdioğlu

Pages : 198-214

Doi:10.51290/dpusbe.1589109

View : 78 | Download : 31

Publication Date : 2025-04-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Yeni milenyumdaki çevresel sürdürülebilirlik bakış açısıyla yenilenebilir enerjiye geçişin, karbon ekolojik ayak izi üzerindeki baskıyı hafifletme potansiyelini göz önünde bulundurarak bu çalışma Türkiye’de küreselleşme ve enerji tüketiminin karbon ekolojik ayak izi üzerindeki etkilerini sürdürülebilirlik perspektifinden analiz etmektedir. Araştırmada, sosyoekonomik etkileri de kapsayacak şekilde STIRPAT model yapısı kullanılmış ve 1981-2022 dönemine ait veriler ARDL sınır testi ile incelenmiştir. Tanımlayıcı istatistikler ve zaman serisi grafikleri incelenmiş; bu grafiklerde bazı kırılmalar gözlemlenmiş ve değişkenlerin trend yapıları analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, modelde yer alan değişkenler arasında uzun dönemli anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuş; kısa dönem ilişkiler de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş ve modelin 0.58 yıl sonra uzun dönem denge ilişkisine ulaşacağı öngörülmüştür. Granger nedensellik testi sonuçları ise %95 güven düzeyinde GSYH ile RE, P ile RE ve P ile EE değişkenleri arasında nedensel ilişkiler olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, bulgular küreselleşme ve enerji tüketiminin ekolojik ayak izi üzerindeki kısa ve uzun vadeli sosyoekonomik ve sürdürülebilirlik etkileri tespit edilmiş ve bu doğrultuda politika önerilerinin geliştirilmesi gerekliliği vurgulanmıştır.
Keywords : Ekolojik ayak izi, Çevresel etkiler, Zaman serisi analizi, ARDL sınır testi, İkim değişimi

ORIGINAL ARTICLE URL