Mensur Bir Şurûtu's-Salât Tercümesi: Kitâbu Şurûtu’s-Salâti li-Mevlânâ Fenârî

Authors : Hasan Karaca

Pages : 611-630

Doi:10.31465/eeder.1706514

View : 133 | Download : 260

Publication Date : 2025-10-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Şurûtu’s-salâtlar; namaz, abdest ve gusül konularında toplumu bilgilendirip eğitmek amacıyla yazılmış risalelerdir. Kitâbu Şurûtu’s-Salâti li-Mevlânâ Fenârî, bu çerçevede ortaya konulmuş mensur bir Arapçadan tercüme eserdir. Leipzig Üniversitesi Kütüphanesinde bir mecmua bünyesinde Turc. 12-5 katalog bilgisiyle kayıtlıdır. Dokuz varaktan oluşan eser, harekeli nesihle yazılmıştır. Eserin içeriğinde veya katalog kaydında herhangi bir müstensih, mütercim ve tarih bilgisi yoktur. Müellifi, 1350-1431 yılları arasında yaşamış ve ilk Osmanlı şeyhülislamı olan Mevlânâ Fenârî’dir. Risalede şart, farz, vacip, sünnet ve müstehap kavramları kısaca açıklandıktan sonra asıl konuya geçilerek sırasıyla namazın şartları, farzları, vacipleri, sünnetleri, müstehapları, mekruhları, müfsitleri; abdestin farzları, sünnetleri, müstehapları, adabı, nafileleri, mekruhları, menhileri, bozan hâlleri; guslün farzları, sünnetleri, gusül gerektiren hakiki ve hükmi durumlar ile guslün sünnet olduğu durumlar anlatılmıştır. Eser, yazım ve dil bakımından hem Eski Anadolu Türkçesinin hem Osmanlı Türkçesinin fonetik ve morfolojik özelliklerini barındırmaktadır. Bu yönüyle bir geçiş dönemi eseri niteliğindedir. Metindeki Eski Anadolu Türkçesini tanıklayan yuvarlaklaşma, düzleşme, ses değişmeleri ve yazım özellikleri ile Osmanlı Türkçesi döneminde ortaya çıkmış olan düzlük-yuvarlaklık uyumu, birçok ekin eş biçim birimi, kullanımdan düşmüş ek ve sözcükler, sözcüklerin çift biçimli kullanımları söz konusu geçişi tanıklamaktadır. Yazım ve dil özellikleriyle metin, istinsah veya tercüme dönemi olarak Osmanlı Türkçesine geçişin gelişip belirginleştiği 18. yüzyıla işaret etmektedir.
Keywords : Şurûtu’s-Salât, Namaz, Mollâ Fenârî, Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi

ORIGINAL ARTICLE URL