Afet Gönüllülük Sistemlerinin Kurumsal Yapılanma ve Gelişmeye Açık Yönleriyle İncelenmesi

Authors : Çiğdem Tetik Biçer
Pages : 582-597
Doi:10.35341/afet.1663032
View : 92 | Download : 96
Publication Date : 2025-07-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Afet gönüllülük sistemleri, afetlerin önlenmesi, müdahale ve iyileştirme süreçlerinde toplumsal dayanıklılığı artıran temel unsurlardan biridir. Dünya genelinde afet yönetimi stratejileri farklılık gösterse de, gönüllülerin organizasyonu, eğitimi ve sürdürülebilirliği tüm sistemler için kritik bir konudur. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve çeşitli uluslararası kuruluşlar, afet gönüllülüğünü teşvik eden politikalar geliştirmiştir. Bu bağlamda, Hyogo Çerçeve Eylem Planı (2005-2015) ve Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi (2015-2030) gibi uluslararası belgeler, afet gönüllülerinin toplum temelli afet yönetimi süreçlerine dahil edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Farklı ülkelerde afet gönüllülüğü çeşitli şekillerde kurumsallaşmıştır. Japonya, ABD ve Almanya gibi ülkelerde afet öncesi hazırlık süreçlerine gönüllüler aktif olarak dahil edilirken, Türkiye’de gönüllülük 1999 Marmara Depremi’nden sonra önemli bir ivme kazanmış olup daha çok afet sonrası müdahaleye odaklanmıştır. 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri, Türkiye’nin afet gönüllülük sisteminde hem güçlü hem de geliştirilmesi gereken yanların olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmanın amacı; afet gönüllülerinin daha etkin ve gönüllülük sisteminin ise sürdürülebilir hale getirilmesi için ulusal ve uluslararası iyi uygulama örnekleri üzerinden somut öneriler sunmaktır. Elde edilen tecrübe ve veriler, öncelikle 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri bağlamında Türkiye’deki afet gönüllülüğü sisteminin sahadaki uygulamalarına dayanmaktadır. Ayrıca Japonya, ABD ve Almanya gibi ülkelerdeki yapılandırılmış gönüllülük modelleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş; gönüllülüğün afet öncesi, sırası ve sonrasındaki işlevlerine ilişkin kurumsal farklar analiz edilmiştir. Çalışma, nitel doküman analizi, güncel istatistiksel veriler ve uluslararası raporlar ışığında yürütülmüş; sistemin mevcut zayıflıkları belirlenerek gönüllü katılımının artırılması, eğitim süreçlerinin güçlendirilmesi ve psikososyal destek yapılarının geliştirilmesine yönelik bütüncül çözüm önerileri sunulmuştur.
Keywords : Afet Farkındalığı, Afet Gönüllülüğü, Afet Risk Azaltma, Gönüllü Koordinasyonu, Sürdürülebilir Kalkınma

ORIGINAL ARTICLE URL