Cehm bin Safvân ve Teolojik Paradigmasını Anlamak

Authors : Cuma Gözübüyük

Pages : 689-691

Doi:10.18403/emakalat.1718325

View : 67 | Download : 63

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Other Papers

Abstract :Bu çalışma, erken dönem Kelam\\\'ın önde gelen ve tartışmalı şahsiyetlerinden Cehm b. Safvân\\\'ın (ö. 128/745) hayatını, teolojik görüşlerini ve etkilerini ele almaktadır. Eser, Cehm\\\'in düşünce yapısını, içinde bulunduğu sosyo-kültürel ve sosyo-politik bağlamla ilişkilendirerek kapsamlı bir analiz sunar. Çalışmanın ilk bölümü, Cehm\\\'in Horasan\\\'daki yaşamını ve entelektüel gelişimini dönemin farklı inanç sistemleri (Hint dinleri, Hristiyanlık, Yahudi teolojisi) ve Emevi dönemi siyasi ortamının etkisiyle birlikte inceler. Cehm\\\'in akılcı bilgi yöntemi ve te\\\'vil metodunun tarihsel arka planı vurgulanır. İkinci bölüm, Cehm\\\'in Kelami meselelere yaklaşımını detaylandırır. Özellikle ilahi sıfatlar konusunda tenzih vurgusu ve mutlak tevhid eksenindeki görüşleri öne çıkarılır. İnsan fiilleri ve kader hakkındaki düşüncelerine yönelik önyargılı değerlendirmelerin mevcut olduğu belirtilerek, bu fikirlerin altında yatan nedenler araştırılır. Cehm\\\'in iman tanımının sadece bilgiye indirgenemeyeceği, sıfatlar ve tevhidle ilişkili olduğu ifade edilir. Üçüncü bölüm, Cehm\\\'in imamet konusundaki görüşlerini diğer mezheplerin yaklaşımlarıyla karşılaştırır. Onun şûraya verdiği önem ve saltanat oluşumuna karşı duruşu, dönemin siyasi yapısına meydan okuyan bir tutum olarak değerlendirilir. Ayrıca, Cehm\\\'in emir bi’l-ma’ruf nehiy ani’l-münker ilkesini kullanması ve mevâliye yapılan haksız ayrımcılıklara karşı etik duruşu vurgulanır. Sonuç olarak bu eser, Cehm b. Safvân\\\'ın biyografisini, düşünce yapısını ve teolojik fikirlerini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak, onun erken dönem Kelam düşüncesindeki merkezi yerini ve İslam düşüncesine olan etkilerini ortaya koymaktadır.
Keywords : Tarih, Sıfatlar, Kelam, İman, Cehm bin Safvân

ORIGINAL ARTICLE URL