FARKLI HIYAR (Cucumis sativus L.) GENOTİPLERİNİN TRANSFORMASYON ETKİNLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

Authors : Hasan Pinar, Yasemin Aslantaş

Pages : 24-32

Doi:10.55257/ethabd.1635420

View : 63 | Download : 125

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Verimli, hastalık ve zararlılara dayanıklı bitkilerin geliştirilmesinde genellikle klasik ıslah yöntemlerinden yararlanılmaktadır. Fakat genotipler arasındaki melezleme uyuşmazlıkları, istenmeyen özelliklerin de bitkiye aktarılma riski ve ıslahın uzun zaman alması gibi nedenler, istenilen bitkinin elde edilmesinde sınırlayıcı faktörlerdir. Bu nedenle modern ıslah metotları olarak da adlandırılabilecek bitki genetik mühendisliği uygulamalarınında içinde yer aldığı biyoteknolojik metotlar sayesinde, geleneksel metotların olumsuzlukları ortadan kaldırılabilmekte, ıslah süresi kısaltılarak masraf ve zamandan tasarruf edilmekte, melezlemede karşılaşılan sorunlar ve gen havuzundan yararlanmadaki sınırlamaların kolayca üstesinden gelinebilmektedir. Bitki ıslahında kullanılan biyoteknolojik yöntemlerden birisi de gen transferidir. Ancak hıyarın da içerisinde yer aldığı bir çok türde genetik transformasyon etkinliği genotipe bağlı olarak değişmekte ve genotip etkisi başarıyı sınırlandırmaktadır. Hıyarda gen transformasyonu ile ilgili bilimsel çalışmalar olmakla birlikte henüz tüm genotipler için optimize edilmiş protokol bulunmamaktadır. Bu çalışmada farklı hıyar genotiplerinin Agrobacterium−Aracılı genetik transformation etkinliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada farklı kanamisin dozları(50,75,100 mg/L) ve farklı eksplant kaynakları(kotiledon, hipokotil, hipokotil ucu+yaprak sapı) kullanılarak 4 adet Beith Alpha ve 4 adet Kornişon olmak üzere toplam 8 adet hıyar genotipinin transformasyon etkinliği belirlenmiştir. Bu çalışma ile elde edilen bulgulara göre eksplant kaynağı olarak E3(hipokotil ucu+yaprak sapı) kullanıldığında transformasyon etkinliğinin her iki hıyar tipinde de yüksek olduğu, Beith Alpha tipi hıyar genotiplerinin kornişon tipi hıyar genotiplerine göre transformasyon etkinliklerinin yüksek olduğu, Beith Alpha tipinde en yüksek transformasyon etkinliğine sahip genotipin C-337(%21) ve kornişon hıyar tipinde ise GK1F1(%12) olduğu belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular özellikle CRISPR gibi yeni nesil biyoteknoloji uygulamalarının da içinde yer aldığı gen transferi çalışmalarına ışık tutabilecek niteliktedir. Ayrıca çalışmada transformasyon etkinliği belirlenen hıyar genotiplerinin gelecekte yapılacak gen transferi çalışmalarında tercih edilmesi transformasyon başarısını arttırabilecektir.
Keywords : Hıyar, transformasyon, etkinlik

ORIGINAL ARTICLE URL