E-devletin ilk adımı: Erişilebilirlik - e-katılım endeksine göre seçilen ülkelerde hükümet web sitelerinin erişilebilirlik analizi

Authors : Hatice Koç, Utku Karaman

Pages : 121-131

Doi:10.18070/erciyesiibd.1709829

View : 94 | Download : 83

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Dijital yönetişim ve e-katılımın yaygınlaşmasıyla birlikte, devlet web sitelerinin erişilebilirliği engelli ve dezavantajlı bireyler için kritik hale gelmiştir; bu bireyler ancak bu web sitelerinin erişilebilirliği sağlandığı takdirde kamu hizmetlerinde eşitlikten yararlanabilecektir. Bu web sitelerinin erişilebilirliği, eşit ve engelsiz kamu hizmetlerine ulaşabilmelerinin tek yolu olduğu için çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırma çalışması, yüksek e-katılım düzeyine sahip ülkelerde bile erişilebilirlik sorunlarının devam edebileceği hipotezinden yola çıkmakta ve Birleşmiş Milletler E-Katılım Endeksi’nde ilk 20’de yer alan ülkelerin resmi devlet web sitelerinin erişilebilirlik düzeyini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda hem orijinal dillerinde hem de İngilizce sürümlerinde, WCAG 2.1 standartlarına göre TAW ve WAVE adlı otomatik erişilebilirlik değerlendirme araçları kullanılarak yapılan analizde elde edilen bulgular, e-katılım düzeyi yüksek ülkelerin her zaman erişilebilirlik açısından aynı başarıyı göstermediğini ortaya koymakta; dijital hizmet sunumunun kapsayıcılığı ile teknik erişilebilirlik arasında doğrudan bir ilişki olmadığını göstermektedir. Araştırmanın kapsamı, Birleşmiş Milletler E-Katılım Endeksi’nde ilk 20’de yer alan bu ülkelerin devlet web sitelerinin erişilebilirlik düzeylerinin hem orijinal dillerinde hem de İngilizce versiyonlarında WCAG 2.1 standardının açıklık, kullanılabilirlik, anlaşılabilirlik ve sağlamlık ilkelerine göre TAW ve WAVE adlı otomatik değerlendirme erişilebilirlik araçları kullanılarak karşılaştırılmasına dayanmaktadır. Mevcut karşılaştırmalı analizden elde edilen bulgular, daha yüksek e-katılım düzeyine sahip ülkelerin her zaman eşit derecede erişilebilir olmadığını, dolayısıyla dijital hizmet sunumunun kapsayıcılığı ile teknik erişilebilirlik arasında doğrudan bir ilişki olmadığını gösteren araştırmalara zemin hazırlamaktadır. Çalışmanın sonunda Birleşik Krallık gibi bazı ülkelerin hem yerel hem de İngilizce olarak erişilebilirlik sağlayabildiği, Birleşik Arap Emirlikleri, Brezilya ve Çin gibi ülkelerin ise hala sistematik erişilebilirlik sorunları yaşadığı ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra, farklı erişilebilirlik araçlarının hataların tespiti konusunda farklı sonuçlara varabileceği ve bu değerlendirmelerin önemi nedeniyle birden fazla aracın kullanılmasının gerekli olduğu anlaşılmıştır. Ortaya çıkan kanıtlar, dijital kamu politikalarında erişilebilirliğin sadece teknik bir ayrıntı olarak görülmemesi gerektiğini, bunun temel bir unsur olarak kabul edilmesi gerektiğini göstermektedir.
Keywords : E-katılım endeksi, web erişilebilirliği, WCAG 2.1, hükümet web siteleri, dijital demokrasi

ORIGINAL ARTICLE URL