GÜNÜMÜZ BAZI TOPLUM DİNAMİKLERİNİN İZLERİNİ ORHUN YAZITLARINDA TESPİT ETMEK

Authors : Mehmet Cihat ÜSTÜN

Pages : 26-56

Doi:10.46790/erzisosbil.1087931

View : 44 | Download : 12

Publication Date : 2022-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsan sosyal bir varlıktır. Kişiler arası ilişkilerin bir parçası olduğu için böyle bir kimliğe sahip olmuştur. İnsanlar sosyal olmanın gereği olarak bir arada yaşar ve birbirlerini etkileme gayreti içerisine girerler. Bu etkileşim ve iletişim sürecinde kişisel ve toplumsal anlamda birtakım hak ve kurallar teşekkül etmeye başlar. Toplumun bir parçası olan insanlar artık kendi istek ve iradelerine göre değil; çizilen sınırlar çerçevesinde davranmak ve yaşamak zorunda kalırlar. Böylece her toplum artık kendi milli ve manevi değerleri çerçevesinde kendi fertlerini yetiştirmeye başlar. Toplumun bir parçası konumunda olan insan da aidiyet ruhu ile bu değerler çerçevesinde kendini geliştirme yoluna gider ve bulunduğu topluma kendisini kabul ettirmeye çalışır. Türkler, Tanrı Dağları eteklerinde ilk görüldükleri andan itibaren sosyal bir topluluk olma ve milletleşme yolunda hızlı bir geçiş süreci göstermişlerdir. Türklerin bu sosyallik yönünü sözlü geleneklerinden ve yazılı belgelerinden takip etmek mümkündür. Türklerin din, dil, kültür, tarih, siyaset, ekonomi, sosyoloji, demografi, fikir, sanat ve sanat eseri bakımından zengin bir toplumsal birikime sahip olduğu sözlü anlatılarında ve yazılı eserlerinde mevcuttur. Bu toplumsal birikim dile getirilen eserlerin referansında ortaya konulabilir. Biz bu çalışmamızda Türklerin sahip olduğu din, yasalara bağlılık ve yasaların üstünlüğü, liyakat, istişare ve maslahat gibi bazı toplumsal dinamiklerin tanıtımını, kavram alanını, günümüzdeki yeri ve işlevini ortaya koyarak bu toplumsal dinamiklerin ilk yazılı belgelerimiz olan Orhun Yazıtlarındaki varlığı ve kullanılışını yazıtlarda geçen satırların referansında tespit etmeye çalışacağız. Bu çalışma sayesinde yukarıda belirttiğimiz bu toplum dinamiklerinin Türk toplumunda yüzyıllar öncesinde dahi var olduğunu ve toplum üzerinde bugünkü gibi etkisini hissettirdiğini gözler önüne sermeyi amaçlamaktayız.
Keywords : Toplum dinamiği, Orhun Yazıtları, Din, Yasa, Liyakat, İstişare, Maslahat

ORIGINAL ARTICLE URL