MASKÜLEN BELLEĞİN GÖLGESİNDE: İSKENDERNÂME’DE KADIN KAHRAMANLARIN PSİKANALİTİK TEMSİLİ

Authors : Nurten Bozkurt, Kenan Bozkurt

Pages : 346-370

Doi:10.58659/estad.1710604

View : 103 | Download : 89

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, 14. yüzyıl şairlerinden Ahmedî’nin İskendernâme adlı mesnevisinde yer alan Kaydâfa ve Gülşah adlı kadın karakterlerin psikanalitik bağlamda temsili ele alınmıştır. Özellikle Jung’un analitik psikolojisinde yer alan animus ve kolektif bilinçdışı kavramları ekseninde kadın kimliğinin aşk ve iktidar ile olan ilişkisi değerlendirilmiştir. Jung’a göre kadın, bilinçdışı düzlemde taşıdığı eril unsurları tanıma ve içselleştirme sürecinde animus arketipiyle yüzleşerek bireyleşim yolunda ilerler. Bu bağlamda çalışma, Kaydâfa ve Gülşah’ın klasik edebî anlatılarda rastlanan pasif kadın imgesinin ötesine geçip geçmediğini sorgulamakta, maskülen yönlerinin nasıl temsil edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Eserde aşk, iktidar ve kimlik mücadelelerinin iç içe geçtiği bu kadın figürlerinin, kendi içsel erklerini keşfederek edilgenlikten aktifliğe evrildikleri, erkek egemen yapılar karşısında dengeleyici ve dönüştürücü roller üstlendikleri sonucuna ulaşılmıştır. Böylelikle Ahmedî’nin söz konusu karakterleri, yalnızca mesnevi geleneğinde biçimsel bir unsur değil; aynı zamanda bireysel ve kolektif bilinçdışının edebî bir yansıması olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma aynı zamanda klasik metinlerdeki kadın temsillerinin psikanalitik okumalarla yeniden yorumlanabileceğini göstermesi bakımından da önem taşımaktadır.
Keywords : Ahmedî, İskendernâme, animus, kadın kimliği, analitik psikoloji.

ORIGINAL ARTICLE URL