AZMİZÂDE HÂLETÎ’NİN ŞİİR HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ

Authors : Büşra Torğut
Pages : 1099-1113
Doi:10.58659/estad.1834801
View : 216 | Download : 158
Publication Date : 2025-12-23
Article Type : Research Paper
Abstract :Sanatın tanımlandığı ve işlendiği günden bu yana şiir, en güzide konumlarda yer almaktadır. Bu konumlar, şairler tarafından belirli kalıplarla şekillendirilmesine karşın kişisel dünyada farklı meskenlerde yer edinebilmesi, şairlik vasfının bir neticesi olarak değerlendirilebilir. Şairlik vasfı, hiç şüphesiz bir poetika gerektirir. Klasik Türk edebiyatında şiir görüşlerini kapsayan bir biçimin veya tenkit türünün yer almaması, onların poetikasına olan ilgiyi ve merakı arttırmıştır. Bu çalışma 17. yüzyılın güçlü şairlerinden olan Hâletî’nin şiir görüşleri ve şairlik vasıflandırmalarını değerlendirme, aynı zamanda ortaya koyma çabasıdır. Hâletî, Klasik Türk edebiyatının mistik şairlerindendir. Divanında dibace bölümünün yer almaması ve tezkirelerde sınırlı bilgi aktarımı, şairin şiir görüşlerinde kelamını ön plana çıkartmıştır. Çalışmanın kaynağı, şairin bizzat beyitlerindeki söylemleri olup makale bu ifadeler doğrultusunda tanzim edilmeye çalışılmıştır. Divanında yer alan beyitler, incelenip hangi bağlama uzandığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Tespit edilen beyitler, kendi aralarında bütünlük teşkil etmesi bakımından her ifade, irdelenerek ortak payda oluşturulmuştur. Bu paydadaki baskın çağrışımlar, değer ve yücelik algısı üzerine kuruludur. Şair; kimi bölümlerde eleştirel tutum, kimi bölümlerde kutsiyet, kimi bölümlerde sınırsızlık, kimi bölümlerde ise sınır algısıyla hareket etmiştir. Bu algıyla edebiyat sahasında yer edinmiştir. 17. yüzyılın güçlü şairlerinden olup gönülden dökülen mana seyri, hem dönemsel hem de bireysel algıyı yansıtmaktadır. Özellikle şiir ile ilintili bağdaştırmaların, anlamsal sınırı veya sınırsızlığı çağrıştırması çalışmanın ana işlevsellik boyutunu zenginleştirmiştir.
Keywords : Hâletî, şiir, şair, dibace, düşünce.

ORIGINAL ARTICLE URL