“Hişt, Hişt!..” Adlı Öykünün Greimas’ın Eyleyenler Modeli Bağlamında İncelenmesi

Authors : Emre Bayrakdar

Pages : 939-956

Doi:10.17494/ogusbd.1742041

View : 149 | Download : 210

Publication Date : 2025-11-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Sait Faik’in “Hiş, Hişt!..” adlı öyküsünün Greimas’ın eyleyenler modeli bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda çalışma, nitel yaklaşım temel alınarak gerçekleştirilen, anlatı çözümlemesine dayalı metin temelli bir durum çalışması olarak desenlenmiştir. Çalışmanın inceleme nesnesini, Sait Faik’in “Hişt, Hişt!..” adlı öyküsü oluşturmaktadır. Veri toplama aşamasında doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel analiz doğrultusunda göstergebilimsel inceleme yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Bu bağlamda, Greimas’ın eyleyenler modeli kapsamında öykünün her bir kesitinde yer alan özne, nesne, gönderici, alıcı, destekleyici, engelleyici unsurlar ve aralarındaki ilişkiler saptanmış; ardından öykünün anlatı izlencesi oluşturulmuştur. Çalışmanın sonunda, öznenin durum öznesinden edim öznesine dönüştüğü; anlatıda eyletim, edinç, edim ve yaptırım aşamalarının tamamlandığı; yetilendirici, sonuçlandırıcı ve onurlandırıcı deneyimlerin gerçekleştiği belirlenmiştir. Öyküde, Greimas’ın eyleyenler modelinin tüm süreçlerinin yansıtıldığı ve bireyin doğayla kurduğu ilişki aracılığıyla duygusal ve zihinsel bir dönüşüm yaşadığı tespit edilmiştir.
Keywords : "Hişt, Hişt!..", Göstergebilim, Greimas, Eyleyenler Modeli

ORIGINAL ARTICLE URL